Anlamı
bir işi yapmak için birinden rüşvet almak.
Detaylı Açıklama
Rüşvet yemek deyimi, bir kamu görevlisinin ya da bir yetkilinin yapması gereken bir işi yapmak için ya da yapılmaması gereken bir işi yapmak için birinden gizli olarak menfaat alması anlamında kullanılır. Söz halk dilinin yolsuzluk eleştirisinin temel kalıplarındandır. Para ya da menfaat yutmak fiili ahlaki bir kirlilik çağrışımı taşır; rüşveti yemek de bu çağrışımı kullanır. İhalede belirli firmayı tercih eden rüşvetçi yönetici, sınav notunu yükselten rüşvetçi öğretim görevlisi, denetlemeyi atlamayı kabul eden rüşvetçi denetçi, izin işlemini hızlandıran rüşvetçi memur tipik örneklerdir. Söz ağır eleştirel ve ahlaki yargı tonu taşır; halk dilinin sosyal vicdanının sözel ifadesidir. Yolsuzlukla mücadele dilinin tarihsel ve güncel temel kavramlarındandır.
Rüşvet Yemek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- İhalede belirli firmayı haksız biçimde tercih eden rüşvetçi yönetici aylar sonra rüşvet yediği iddiasıyla mahkemeye verildi.
- Sınav notunu yükselten rüşvetçi öğretim görevlisi rüşvet yemekten dolayı meslekten çıkarıldı.
- Denetimde göstermelik bir tutum sergileyen müfettişin rüşvet yediği basında çıkan haberlerle ortaya çıkınca büyük tepki aldı.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, yemek fiilinin Türkçedeki menfaat sağlama çağrışımıyla rüşvet kavramının birleşmesinden doğmuştur. Halk dilinin yolsuzluk eleştirisinin temel kalıplarından biri olarak yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yemek fiili Türkçede menfaat sağlama, çıkar elde etme anlamında geniş bir kullanım alanı taşır. Para yemek, mal yemek, hak yemek gibi kalıplarla benzer mantığı paylaşır. Yemek fiili ahlaki bir kirlilik çağrışımını da taşır; çıkar elde etmenin etik olmayan biçimini işaretler. Halk dili bu çağrışımı rüşvet kavramının ifadesine ustaca taşımıştır.
Hukuki açıdan rüşvet, kamu görevlisinin yetkilerini kişisel çıkarı için kullanması, gizli bir menfaat karşılığında işlem yapması ya da yapmaması demektir. Türk Ceza Kanunu rüşvet alma ve verme fiillerini ayrı ayrı suç olarak düzenler; ağır hapis cezaları öngörür. Halk dili hukuki çerçeveyi sözel olarak yansıtır.
Söz yolsuzlukla mücadele dilinin temel kalıplarından biridir. Halk bilgeliği rüşvetin bireysel etik dışında olduğu kadar toplumsal bir sorun olduğunu da fark eder; söz yolsuzluğun sosyal eleştirisinin sözel aracıdır. Çağdaş şeffaflık dilinde halk dilinin bu sezgisi kurumsal mekanizmalara dönüşür.