Anlamı
yenilmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir çekişmede, yarışta, tartışmada ya da karşılaşmada yenilmek, üstün gelememek ve geri düşmek anlamında kullanılır. 'Alt olmak' fiziksel bir alt konuma düşmekten çok, güç ve üstünlük bakımından karşı tarafın gerisinde kalmayı anlatır. Günlük yaşamda kavga, oyun, tartışma, pazarlık, rekabet ve hatta söz düellosu gibi durumlar için rahatlıkla söylenebilir. Deyim, kaybın sadece sonuç kısmını değil, o sonuçta oluşan üstünlük ilişkisini de hissettirir. Çünkü alt olan kişi yalnızca yenilmez; aynı zamanda üstünlüğü karşı tarafa bırakmış olur. Bu yüzden söz, rekabet içeren bağlamlarda çok yerindedir. Bazen açık mağlubiyet, bazen de karşısındakine cevap veremeyip geri çekilme anlamı taşıyabilir. Toplum içinde geri planda kalma ve üstünlük kuramama gibi durumlar da mecazen bu kalıpla anlatılabilir. Deyim, yarışma ve çatışma dilinin temel ifadelerinden biri olarak sade ama etkili bir yenilgi anlatımı sunar. Kimin üstün, kimin mağlup olduğunu kısa yoldan görünür kılar.
Örnek Cümleler
- İlk turda alt oldu, ikinci maça çıkma hakkını da kaybetti.
- Tartışmada alt olunca kimseye bakmadan masadan kalktı, sessizce odadan çıktı.
- Kimse alt olmak istemiyordu, iki taraf da inatla direnip duruyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yenilmeyi bildirir. Kalıp hem sonucu hem de bu sonuçla kurulan üstünlük ilişkisini birlikte duyurur. Öznesi kaybeden taraftır; kazanan cümlede ayrıca anılır, çoğu kez de anılmaz. Kaybın yönü böylece açıkça görünür.
Söylenmez. Maç, seçim, pazarlık ya da bir tartışma da olabilir. Yenilmek bir karşı taraf gerektirdiği için kalıp, rakibi olmadan başarısız olan kişi için kurulmaz; sınavda kalan öğrenci alt olmuş sayılmaz.
Üstünlük ilişkisini yer üzerinden göstermek için. Çekişmede üstte olan kazanmış, altta kalan ise yenilmiş sayılır; alt ile üst karşıtlığı Türkçede güçlü ile güçsüzü ayırmak için de kullanılır. Kalıp bu karşıtlığın bir yanını adlandırır.