Anlamı
hafif sesle yavaş konuşmak:
'Gözlerini süze süze alt perdeden, tane tane konuşur.' -K. Korcan.
Detaylı Açıklama
Alt perdeden konuşmak deyimi, bir kişinin yüksek ve iddialı bir ton yerine daha hafif, yavaş, kontrollü ve ölçülü bir sesle konuşmasını anlatır. Bu ifade yalnız sesin şiddetini değil, tavrın niteliğini de taşır. Kalıp sesin düzeyini ve konuşmanın temposunu bildirir; konuşanın niyeti hakkında bir şey söylemez. Aynı ton nezaketle de temkinle de kurulabilir, hangisi olduğunu cümlenin gerisi gösterir. Deyim özellikle üslup farklarını anlatmak için çok kullanışlıdır; çünkü bağırıp çağırmadan da güçlü olunabileceğini sezdirir. Edebi anlatımda kişinin karakterini kurmak için de sık tercih edilir. Alt perdeden konuşmak, yalnızca alçak ses değil; tane tane, sakin ve kontrollü iletişim kurma biçimidir. Bu yüzden hem dış ses düzeyini hem iç dengeli tavrı anlatır. Türkçede konuşma tonunu psikolojik bir özellik gibi taşıyan etkili deyimlerden biridir. Gürültüsüz ama belirgin bir etki bırakmanın dildeki karşılıklarından sayılır.
Örnek Cümleler
- Herkes bağırıp çağırırken o alt perdeden konuştu, salon birden sustu.
- Hasta yeni uyumuştu, uyanmasın diye odada hepimiz alt perdeden konuşuyorduk.
- Alt perdeden konuşur ama sözü oturduğu her masada yine de dinlenir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hafif sesle ve yavaş konuşmayı anlatır. Ses yükseltilmez, sözcükler tane tane söylenir; kalıp bu iki özelliği bir arada bildirir. Ölçü, sesin düzeyi ve konuşmanın temposudur, başka bir şart aranmaz.
Müzikten gelir. Perde, sesin kalınlık incelik basamağını anlatır; alt perde bu basamakların aşağısında kalan, kalın ve yumuşak sesi karşılar. Kalıp bunu konuşmaya taşır ve yüksek perdeden konuşmakla karşıtlık kurar.
Kalıp böyle bir hüküm vermez. Alçak sesle konuşan kişi çekingen de olabilir, kendinden emin de. Söz yalnız sesin düzeyini bildirir; gerisini cümlenin akışı ve konuşanın tavrı belirler.