Anlamı
bir amacı gerçekleştirmeye çalışmak:
'Dernekler, 13'üncü maddedeki genel sınırlamalara aykırı hareket edemeyecekleri gibi siyasi amaç güdemezler.' -Anayasa.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, yapılan bir işin rastgele değil, belirli bir hedefe ulaşmak düşüncesiyle yürütüldüğünü anlatır. Bir kişi, kurum, hareket ya da girişimin niyetini ve yöneldiği sonucu belirtmek için kullanılır. Çoğu zaman resmî, düşünsel ya da siyasi bağlamlarda görülse de günlük hayatta da bir davranışın ardındaki niyeti sorgularken yer alır. Nötr biçimde kullanılabildiği gibi, bazen gizli çıkar peşinde olma kuşkusunu da taşıyabilir. Bu yüzden cümlenin bağlamı önemlidir. Eğitim, ticaret, siyaset, hukuk veya kişisel ilişkiler içinde bir davranışın hangi sonuca bağlandığını göstermede işlevlidir. Amaç gütmek sözü, eylemin yalnızca görünüşüne değil, arkasındaki yönlendirici sebebe odaklanır. Böylece yapılan işin tesadüfi mi yoksa bilinçli mi olduğu daha net anlaşılır.
Örnek Cümleler
- Dernek siyasi bir amaç gütmediğini tüzüğünün ilk maddesinde açıkça belirtiyor.
- Bu çalışma hiçbir kâr amacı gütmüyor, bütün gelir köy okuluna bağışlanacak.
- Ne amaç güttüğünü kimse anlamadı, sorulara da doğru dürüst cevap vermedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir amacı gerçekleştirmeye çalışmayı bildirir. Yapılan iş rastgele değildir. Gütmek fiili sürekliliği taşır: amaç bir kez konmaz, yol boyunca önde tutulur ve peşinden gidilir. Kalıp bu yüzden bir süreç bildirir.
Taşıması gerekmez. Kalıp yansız biçimde de kullanılır; bir kurumun ya da çalışmanın hedefini bildirmek için yeterlidir. Kimi cümlede gizli çıkar kuşkusu duyulur, bunu belirleyen şey ise bağlamdır.
Yazı dilinde, özellikle resmî metinlerde sık geçer. Günlük konuşmada yerini amacı şu gibi sade karşılıklara bırakır; kalıp biraz ağır durur. Bu ağırlık da onu tutanak ve rapor diline yakın tutar.