Anlamı
bir işi yaparken gizli amaç beslemek:
'Hiçbir maksat gütmeyerek yaptığım bu ufak tefek hizmetler boşa gitti.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Maksat gütmek, bir işi yaparken gizli bir amaç beslemek, görünürdeki niyetin arkasında farklı bir hedef taşımak anlamına gelir. Maksat, Arapça kökenli bir kelime olup amaç, niyet anlamına gelir. Gütmek fiili ise bir şeyi sürekli olarak taşımak, beslemek anlamındadır. Deyim, kişinin yüzeyde masum veya iyi niyetli görünen davranışlarının arkasında hesaplı ve çıkarcı bir amacın gizlendiğini ifade eder. Maksat güden kişi, asıl niyetini ortaya koymaz ve karşı tarafı kandırmaya çalışır. Siyasette, iş ilişkilerinde ve sosyal hayatta sıkça karşılaşılan bu durum, güven ilişkisini zedeler. Deyim aynı zamanda olumlu anlamda da kullanılabilir; iyi bir maksat gütmek, hayırlı bir amaçla hareket etmek demektir. Ancak yaygın kullanımı olumsuz olup gizli ve samimiyetsiz niyetleri tanımlar.
Maksat Gütmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Hiçbir maksat gütmeyerek yaptığım bu küçük iyilikler bile sonunda boşa gitmişti.
- Yardım ediyormuş gibi yapıyor ama arkasında başka bir maksat güttüğü her hâlinden belli.
- Siyasetçinin bu beklenmedik teklifle arka planda ne maksat güttüğünü herkes merak ediyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Amaç edinmek nötr bir ifadedir ve açık bir hedef koymayı anlatır. Maksat gütmek ise genellikle gizli, hesaplı ve çıkarcı bir niyeti vurgular. Amaç edinmekte şeffaflık, maksat gütmekte ise gizlilik ve saklama unsuru belirgindir.
Genellikle olumsuz bir çağrışım taşır ve gizli niyet anlamında kullanılır. Ancak 'iyi maksat gütmek' veya 'hiçbir maksat gütmemek' biçiminde olumlu veya nötr bağlamda da söylenebilir. Bağlam, anlamın olumlu veya olumsuz olduğunu belirler.
Siyaset, diplomasi, iş dünyası ve sosyal ilişkilerde sıkça kullanılır. Özellikle müzakere ve pazarlık süreçlerinde tarafların gizli amaçları sorgulanırken bu deyime başvurulur. Gazetecilikte de bir kişi veya kurumun arkasındaki niyeti araştırırken kullanılır.