Anlamı
kurtulmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir sıkıntıdan, tehlikeden, baskıdan, acıdan ya da zorlayıcı bir durumdan kurtulmak anlamında kullanılır. 'Aman' sözü tarih boyunca yardım, merhamet, kurtuluş ve rahatlama çağrışımları taşıdığı için, aman bulmak ifadesi de kişinin dar boğazdan çıkıp nefes alabilmesini anlatır. Bu kurtuluş bazen fiziksel tehlikeden sıyrılma, bazen maddi dertten çıkma, bazen de bunaltıcı bir yükten kurtulma biçiminde olabilir. Günlük dilde kısa ama etkili bir rahatlama hissi verir. İnsan aylarca sıkıntı çektikten sonra aman bulabilir; ağır bir iş bittiğinde, kötü bir ilişki sonlandığında veya bir tehdit ortadan kalktığında bu söz yerini bulur. Deyimin içinde yalnızca bitiş değil, ardından gelen ferahlama da vardır. Çünkü kişi sadece kurtulmaz, aynı zamanda içi rahat eder. Bu yüzden söz, gerilim ile huzur arasındaki geçişi çok net yansıtır. Baskının kalkması, yükün hafiflemesi ve insanın yeniden nefes alır hâle gelmesi halk dilinde güçlü biçimde bu kalıpla karşılık bulur.
Örnek Cümleler
- Aylarca süren davadan sonra nihayet aman buldu, artık rahat uyuyor.
- Kırk gün süren sıcak dalgası kırılınca şehir de biz de biraz olsun aman bulduk.
- Borçlarını kapattığı gün aman buldu, omzundaki yük bir anda kalktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kurtulmayı bildirir; ardından gelen ferahlama da sözle birlikte duyulur. Kurtuluşun nasıl geldiği kalıpta söylenmez: kişi çabalayıp borcunu kapatmış da olabilir, sıcak dalgası kendiliğinden kırılmış da. Aman sözcüğü eski dilde güvenlik anlamını da taşır.
Yardım, merhamet ve rahatlama çağrışımını katar. Dar boğazda söylenen bir sözcük olduğu için, onu bulmak da o boğazdan çıkmak anlamına gelir; benzetme bu çağrışım üzerine kurulur.
Kalıp kurtulunan şeyin türünü sınırlamaz: bir dava, bir borç, bir hastalık ya da bunaltıcı bir sıcak olabilir. Belirleyici olan, kişinin sıkıştığı bir durumdan çıkmış olmasıdır; gerisini cümle söyler.