Anlamı
'sakın ha, böyle bir iş yapayım deme' anlamında kullanılan bir söz: Evi satacakmışsın, aman derim!
Detaylı Açıklama
Aman derim sözü, birine güçlü bir uyarıda bulunurken, sakınmasını, geri durmasını ya da tehlikeli gördüğünüz bir şeyi yapmamasını isterken kullanılan kalıplaşmış bir ifadedir. Bu sözde hem samimiyet hem de ciddiyet vardır. Konuşan kişi yalnızca fikir belirtmez; karşı tarafı ciddi biçimde vazgeçirmeye çalışır. Günlük dilde 'aman derim, bunu yapma' biçiminde çok sık duyulur ve çoğu zaman tecrübe, kaygı ya da öngörü içeren bir uyarıyı taşır. İçinde sevgi de olabilir, korku da, geçmiş deneyim de. Bu yüzden söz yalnız yasak koymak değil, sonuçtan endişe etmektir. Türkçede kısa ama ağırlıklı bir uyarı kalıbı olarak yaşar. Fazla açıklama yapmadan, karşı tarafa işin ciddiyetini hissettirmeyi sağlar. Bazen yaşça büyük birinin öğüdü gibi, bazen eşitler arasında dostça ikaz gibi duyulur. Söyleyeni de dinleyeni de hızla ciddiyete çeken bu ifade, sakınma ve korunma duygusunu çok güçlü biçimde taşır.
Örnek Cümleler
- Evi satacakmışsın, aman derim; sonradan pişman olursun diye çok korkuyorum.
- O adamla ortak olacaksan aman derim, iyi düşün bir kere daha.
- Bu havada yola çıkma, aman derim; yollar buz tutmuş diyorlar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birini bir işten vazgeçirmek için kullanılır; sakın ha, böyle bir iş yapayım deme anlamı taşır. Kalıp birinci kişiyle kurulur: konuşan uyarıyı kendi adına yapar ve kendi endişesini açıkça ortaya koyar.
Kaygı ve ciddiyet vardır. Söyleyen kişi sonucun kötü olmasından endişe eder; bu endişe kimi zaman sevgiden, kimi zaman geçmiş bir deneyimden gelir. Söz bu yüzden içten ve ağırlıklı duyulur.
Söz emir vermez, uyarır; bu yüzden konuşanın bir yetkisi olması gerekmez: bir arkadaş da, bir komşu da kurabilir. Dinleyenin kararına karışmaz, yalnız o kararın bedelini önceden hatırlatır; son söz yine dinleyene kalır.