Anlamı
önce direnirken zor karşısında boyun eğmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, başlangıçta direnirken daha fazla dayanamayarak teslim olmak, boyun eğmek ve karşı tarafın üstünlüğünü kabul etmek anlamında kullanılır. 'Aman' sözü burada merhamet isteme, bağışlanma talep etme ve direnemeyecek hâle gelme çağrışımı taşır. Bir kişi ya da grup önceleri mücadeleyi sürdürür, fakat baskı, güç, zorluk veya yenilgi karşısında sonunda aman dileyerek geri çekilirse 'amana gelmek' denir. Deyim daha çok çatışma, baskı, kavga, güç mücadelesi ve sıkışma durumlarında kullanılır. İçinde hem çaresizlik hem kabulleniş vardır. Sözün etkisi, dirençten teslimiyete geçişi kısa ve çarpıcı biçimde göstermesindedir. Bazen gerçek bir mücadelede, bazen de mecazen pazarlıkta, tartışmada, zorluk karşısında veya inatlaşmanın sonunda kullanılabilir. Kişinin artık sürdüremediği direnişi bırakıp üstün tarafa razı olmasını anlatır. Böylece güç dengesinin değiştiği ve iradenin çözülmeye başladığı an, halk dilinde çok net bir ifadeyle görünür olur.
Örnek Cümleler
- Bir baktık ki çoktan amana gelmiş.
- Patronun dediklerini duyunca amana geldi.
- Herkes fark etti ki çoktan amana gelmiş.
Kökeni ve Hikayesi
Söylenenlere göre 'aman' nidası eski Türkçede ve Osmanlı Türkçesinde merhamet isteme, can bağışlanması dileme anlamıyla çok güçlüdür. Bu nida etrafında oluşan ifade zamanla teslim olmayı anlatan kalıcı bir deyim hâline gelmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Direnme veya inat etme hâlinden vazgeçip teslim olma ve boyun eğme hâline geçişi anlatır. Deyim daha çok çatışma, baskı, kavga, güç mücadelesi ve sıkışma durumlarında kullanılır.
Hayır, mecazen pazarlık, tartışma, inatlaşma ve baskılı her tür durumda kullanılabilir. Bu deyim, başlangıçta direnirken daha fazla dayanamayarak teslim olmak, boyun eğmek ve karşı tarafın üstünlüğünü kabul etmek anlamında kullanılır.
Çaresizlik, yorgunluk, baskıya dayanamayış ve sonunda kabullenme duygusu bulunur. İçinde hem çaresizlik hem kabulleniş vardır.