Anlamı
insanlar içinde bize anne kadar candan bağlı dost yoktur.
Detaylı Açıklama
Ana gibi yâr olmaz, Bağdat gibi diyar olmaz atasözü, insanlar arasında bize anne kadar candan bağlı bir dost bulunmadığını anlatır. Sözün ikinci yarısı bir dönemin en görkemli sayılan şehrini anar; Bağdat gibi diyar olmadığı söylenerek anne sevgisinin eşsizliği aynı ölçüde kesin bir karşılaştırmayla pekiştirilir. Böylece bir yanda yerlerin en güzeli, öbür yanda insanların en yakını konur ve ikisinin de benzeri bulunmadığı bildirilir. Atasözü daha çok anne sevgisi anılırken, annesinin kıymetini bilenler övülürken ya da annesizliğin boşluğu anlatılırken söylenir. Halk kültüründe annenin fedakârlığı ve koşulsuz sahiplenişi çok yüksek bir değer sayılır; söz de bu değeri kısa bir kalıpla dile getirir. İnsan nice yer görür, nice dost edinir; anneye duyulan bağın yerini tutan çıkmaz.
Örnek Cümleler
- Gurbette yıllar geçirdi, en çok annesinin sofrasını özledi; ana gibi yâr olmaz, Bağdat gibi diyar olmaz.
- Hastalandığında başında yalnız annesi bekledi; ana gibi yâr olmaz, Bağdat gibi diyar olmaz.
- Onca dostun arasında derdini yalnız anasına açabildi; ana gibi yâr olmaz, Bağdat gibi diyar olmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Hiçbir yakınlığın anneninkine denk olmadığını söyler. İnsan hayatı boyunca nice dost edinir, ama bize anne kadar candan bağlı olanı bulunmaz. Söz bu yargıyı iki yarıda da 'olmaz' diyerek pekiştirir; ikinci yarıdaki Bağdat da bu kesinliği bir yer adıyla destekler.
Yâr ile diyar arasında uyak kurulur; söz bu ses birliğiyle akılda kalır. İkinci yarı karşılaştırmayı insandan yere taşır: insanlar arasında anneye, diyarlar arasında Bağdat'a eş tutulacak bir şey olmadığı yan yana söylenmiş olur.
Anne sevgisi, annesizlik, aile bağı ve vefa konuşulurken söylenir. Uzaktayken anneyi anmak, birinin annesine bağlılığını övmek ya da annesini yitireni anlatmak için de kullanılır; bu kullanımlarda söze bir özlem de karışabilir.