Anlamı
tiy. tuluat tiyatrosunda komiğe nükte yapma kolaylığı vermek.
Detaylı Açıklama
Anahtar vermek, tuluat tiyatrosunda komiğe nükte yapma kolaylığı vermek demektir. Tuluatta oyun metne bağlı kalmaz, sahnede kurulur; bu yüzden komiğin espriyi yapabilmesi için karşısındaki oyuncunun ona uygun bir söz uzatması gerekir. İşte bu hazırlayıcı söz anahtar sayılır: kapıyı nasıl anahtar açarsa, sahnedeki nükte de bu sözle açılır. Anahtarı veren oyuncu görünürde geri planda kalır, gülüşmeyi komik alır; oysa esprinin kurulacağı zemini o hazırlamıştır. Terim tiyatro diline aittir; oyuncuların, yönetmenlerin ve tiyatro yazılarının konuşmasında geçer. Tuluat geleneğinde bu karşılıklı iş birliği çok önemlidir, oyunun temposu iki oyuncunun birbirine söz yetiştirmesiyle kurulur. Kalıp, mizahın çoğu zaman tek kişinin değil, karşılıklı bir düzenin ürünü olduğunu gösterir.
Örnek Cümleler
- Kavuklu sahnede zorlanınca Pişekâr araya girip ona güzel bir anahtar verdi.
- Tuluatta usta oyuncu, komiğin parlaması için tam zamanında anahtar vermeyi bilir.
- Genç oyuncu repliği erken söyleyince anahtar veremedi, sahnedeki espri havada kaldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tuluat tiyatrosunda komiğe nükte yapma kolaylığı sağlar. Deyim sahnedeki bu hazırlayıcı desteği anlatır ve oyunun temposunu ayakta tutar. Verilen söz önceden yazılmaz; o anda, oyunun akışı içinde bulunur.
Kapıyı açan nesneye benzetildiği için seçilmiştir. Verilen söz, kapalı duran esprinin kapısını açar; komik o aralıktan girip nükteyi kurar. Benzetme, sözün açtığı yolu somut bir hareketle anlatmış olur.
Gülüşmeyi karşısındaki alır, ama esprinin yolunu o açar. Anahtarı yerinde ve zamanında veremeyen oyuncu, komiğin nüktesini de düşürür; tuluatta sahnenin akışı bu karşılıklı söz alışverişine dayanır. Anahtarın değeri, doğru anda verilmesindedir.