Anlamı
1) çok tembel, üşengeç; 2) canından bezmiş.
Detaylı Açıklama
Anasından doğduğuna bin pişman sözü iki anlamda kullanılır: birincisi çok tembel, üşengeç kimseyi anlatır; ikincisi canından bezmiş kimseyi bildirir. Birinci anlamda kişi hiçbir işe yanaşmaz, yerinden kalkmaz, kendisine verilen en küçük görevi bile ağır bulur. İkinci anlamda ise çekilen sıkıntı öyle büyümüştür ki kişi yaşamaktan bıkmış görünür. İki anlam da abartılı bir söyleyişe dayanır; doğmuş olmaktan pişmanlık duymak, hem tembelliğin hem bezginliğin son noktası olarak gösterilir. Hangisinin kastedildiği cümlenin gerisinden anlaşılır: iş yapmaktan kaçan biri anlatılıyorsa birinci, dert çeken biri anlatılıyorsa ikinci anlam öne çıkar. Söz kimi zaman sitemle, kimi zaman acıyarak söylenir ve söyleyenin tavrını da belli eder. Bin sözcüğüyle pekiştirildiği için sıradan bir yakınmadan çok daha güçlü durur.
Örnek Cümleler
- Sabah kalkıp işe gitmeye gelince anasından doğduğuna bin pişman bir hâli oluyor.
- Eline süpürgeyi verdiler, anasından doğduğuna bin pişman gibi duvara yaslanıp kaldı.
- Hastalık, borç, dava derken adam sonunda anasından doğduğuna bin pişman oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki anlamda kullanılır: çok tembel, üşengeç kimseyi ve canından bezmiş kimseyi anlatır. Birincisi bir huydur, ikincisi başa gelen bir durum. Bin sözcüğü ise sayı bildirmez; iki anlamda da abartıyı büyütür.
Durumun son noktada olduğunu göstermeye yarar. Doğmuş olmaktan pişmanlık duymak gerçek bir ölçü değildir; söz bu imkânsız abartıyla tembelliğin ya da bezginliğin ne kadar büyüdüğünü anlatmış olur.
İkisi de olur. Tembellik anlatılırken sitem ve azar duyulur; çekilen sıkıntı anlatılırken acıma öne çıkar. Aynı kalıp, söyleyenin tavrına göre azar da olabilir teselli de; tonu bağlam belirler.