Anlamı
anızı altüst etmek için toprağı yüzden sürmek.
Detaylı Açıklama
Anız bozmak, anızı altüst etmek için toprağı yüzden sürmek demektir. Anız, hasattan sonra tarlada kalan sap köküdür; ekin biçilince tarla bu kuru köklerle kaplı kalır. Anız bozmada toprak derin sürülmez, yalnız yüzü sürülerek anız devrilir ve toprağa karışır. Böylece tarla sonraki ekime hazırlanmış, yüzeydeki kalıntı toprağın altına alınmış olur. Kalıp çiftçilik dilinde kullanılır; köy konuşmasında, tarım yazılarında ve tarla işlerinin sırası anlatılırken geçer. Mecaz anlamı yoktur, doğrudan işin kendisini bildirir. Ne zaman yapılacağı mevsime ve toprağın durumuna göre değişir; hasadın hemen ardından yapıldığı gibi yağmur beklenip sonra yapıldığı da olur. Söz, tarla işlerinin adını tek kalıpla veren yerleşik terimlerden biridir.
Örnek Cümleler
- Harman kalkar kalkmaz traktörü çıkarıp üst taraftaki tarlada anız bozmaya başladılar.
- Yağmur yağmadan şu anız bozma işini bitirmezsek tohumu zamanında toprağa atamayız.
- Babam anız bozarken derin süren pulluğu değil, hep hafif diskaroyu kullanırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Toprağın yalnızca yüzü sürülerek yapılır. Derin sürüm yapılmaz; amaç toprağı altüst etmek değil, yüzeydeki anızı devirip toprağa karıştırmaktır. Bozmak fiili de burada yok etmeyi değil, tarladaki anız örtüsünü dağıtmayı bildirir.
Ekin biçildikten sonra toprakta duran kuru kalıntılardır. Sözcük tek başına da kullanılır; anız yakmak, anız tarlası gibi söyleyişlerde geçer. Kalıp bir nesne adı ile bir fiilden kurulmuştur; terim de böyle doğmuştur.
Yoktur. Anız, bozmak ve sürmek burada gerçek anlamlarıyla kullanılır; söz, harmandan sonra tarlada yapılan somut bir işin adıdır. Bu yüzden ne bir kişiye ne de bir duruma benzetme yoluyla aktarılır.