Anlamı
açıklanmaması gereken bir olayı dolaylı yoldan anlatmak için kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Anlarsın ya sözü, açıklanmaması gereken bir olayı dolaylı yoldan anlatmak için kullanılır. Konuşan kişi asıl söyleyeceğini açık etmez, geri kalanını karşısındakinin anlamasına bırakır; böylece hem söylemiş hem de söylememiş olur. Kalıp ayıp sayılan, mahrem bulunan, bir başkasının sırrına dokunan ya da açıkça söylenmesi uygun düşmeyecek konularda tercih edilir. İçinde bir güven de vardır: konuşan, muhatabının imayı çözecek kadar ortak bilgiye sahip olduğunu varsayar. Sözü açmanın ayıp olacağını ya da bir sırrı ele vereceğini düşünen kişi bu yolu seçer. Kalıbın yanında kısa bir ipucu da verilebilir; dinleyen gerisini bu ipucundan tamamlar. Halk dili, söylenmeyeni söylemenin yolunu bu kısa ve sıcak kalıpla bulmuş olur.
Örnek Cümleler
- Komşunun oğlu gece yarısı eve getirildi, hem de polis arabasıyla, anlarsın ya.
- İkisi son zamanlarda çok sık görüşüyor, anlarsın ya, sakın kimseye söyleme.
- Adam işten kendi isteğiyle ayrılmadı, anlarsın ya, biraz sıkıştırmışlar demek ki.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümlenin başında, ortasında ya da sonunda durabilir; imalı bilginin hemen yanında yer alır. Ya sözcüğü karşıdakinin onayını arar gibi söylenir; kalıp soru değildir, cevap beklemez, yalnız anlatılmayanı dinleyene bırakır.
Yazıda virgülle ayrılarak ara söz gibi kullanılabilir. Konuşmada kalıba eşlik eden ses tonu ve kısa duraklama yazıya geçmez; bu yüzden yazılı anlatımda ima, cümlenin geri kalanından anlaşılmalıdır.
Konuşanın, kendisiyle aynı bilgiyi paylaştığını varsaydığı kişilere söylenir. Ortak bilgi yoksa ima boşa düşer ve dinleyen neyin kastedildiğini anlayamaz; bu yüzden kalıp daha çok tanıdıklar arasında kullanılır.