Anlamı
istenilen veya söylenilen bir şeyi hoşgörüyle karşılamak:
'Yaşamı her yönden yalnızlığa yaslanmış olan bu kadına tek çocuğun bile anlayış gösterdiğini sanmam.' -A. Kutlu.
Detaylı Açıklama
Anlayış göstermek deyimi, istenilen veya söylenilen bir şeyi hoşgörüyle karşılamak anlamında kullanılır. Kişi karşısındakinin durumunu hesaba katar, kusuru büyütmez ve isteği sert bir tavırla geri çevirmez. Kalıbın öznesi hoşgörüyü gösteren taraftır; çoğunlukla yetki, hak ya da beklenti sahibi olan kişidir. İş yerinde izin isteyene, evde geç kalana, okulda ödevini yetiştiremeyene anlayış gösterilir. Deyim yalnız susup katlanmayı değil, karşı tarafın şartlarını görüp ona göre davranmayı anlatır. Rica cümlelerinde de geçer: anlayış göstermenizi rica ederim denildiğinde, durumun hoş görülmesi istenmiş olur. Halk dili ile resmî dil arasında rahatça gidip gelen, iki yerde de yadırganmayan kalıplardan biridir. Hoşgörünün derecesi kalıpta belirtilmez; küçük bir gecikmeye de ağır bir kusura da anlayış gösterilebilir.
Örnek Cümleler
- Çocuğu hastanedeydi; gecikmesine anlayış gösterdik, o da işine rahatça devam etti.
- Kiracı bu ay zor durumda, birkaç gün için anlayış göstersen olmaz mı?
- Dilekçenin sonuna anlayış göstermenizi rica ederim diye yazıp müdürlüğe teslim etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hoşgörüyü gösteren taraftır. Anlayış gören kişi ise cümlede yönelme ekiyle anılır: birine anlayış gösterilir. O taraf bu yüzden özne olamaz; kalıp yönünü ekle belli eder, yön hep aynıdır.
Aynı değildir. Katlanan kişi bir durumu istemeye istemeye kabullenir; anlayış gösteren ise karşısındakinin durumunu hesaba katarak onu hoşgörüyle karşılar. Karşı tarafı haklı bulmak gerekmez, durumunu göz önüne almak yeter.
Geçer. Dilekçelerde ve resmî yazışmalarda rica kalıbı içinde kullanılır: anlayış göstermenizi rica ederim. Gündelik konuşmada ise doğrudan söylenir: biraz anlayış göster. İki kullanımda da istenen şey hoşgörüdür.