Anlamı
iş işten geçtikten sonra verilen öğüdün değeri yoktur.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, iş işten geçtikten sonra verilen aklın, öğüdün ve yol göstermenin fazla değer taşımadığını anlatır. Araba devrilmişse artık kaza olmuş, zarar doğmuş, fırsat kaçmıştır; o andan sonra herkesin ne yapılması gerektiğini söylemesi kolaylaşır. Halk bilgeliği bu sözle sonradan konuşan bilgelerin çoğalmasını alaycı biçimde eleştirir. Zor olan, felaket olmadan önce doğru sözü söylemek ve işe yarar katkı sunmaktır. Olay bittikten sonra verilen öğüt işe çoğu zaman yalnızca eleştiri ya da kendini akıllı gösterme çabası olur. Atasözü özellikle yanlış bir işin sonucu ortaya çıktıktan sonra konuşmaya başlayan, ama öncesinde sessiz kalan kişiler için kullanılır. Bu söz, zamanlamanın önemini vurgular. Doğru fikir, doğru anda söylenmezse etkisini kaybeder. Sonradan akıl vermek kolay, önceden sorumluluk almak zordur. Halkın bu gözlemi bugün de değişmemiştir; başarısızlık ortaya çıkınca yorumcu çoğalır. Asıl değerli olan, yıkım yaşanmadan önce yol gösteren kişidir.
Örnek Cümleler
- İş battıktan sonra konuşan çok oldu; araba devrilince yol gösteren çok olur.
- Toplantıda kimse ses çıkarmadı ama sonuç kötü olunca araba devrilince yol gösteren çok olur misali herkes akıl vermeye başladı.
- Önceden sustular, sonradan ahkâm kestiler; araba devrilince yol gösteren çok olur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Sorun yaşanmadan önce katkı sunmayan, ama zarar ortaya çıktıktan sonra konuşup akıl vermeye başlayan kişileri eleştirir.
Yalnız doğru söz söylemek değil, o sözü zamanında söylemek ve işe yarar biçimde ortaya koymak gerektiğini vurgular.
Başarısız proje, yanlış karar, kazaya dönüşen hata ya da sonradan çoğalan eleştiri ortamlarında sık kullanılır.