Anlamı
kıdem ve yaş bakımından büyük olanların yaptıkları her zaman örnek alınır.
Detaylı Açıklama
Arabanın ön tekerleği nereden geçerse art tekerleği de oradan geçer atasözü, kıdem ve yaş bakımından büyük olanların yaptıklarının her zaman örnek alındığını anlatır. Sözde alınan görüntü açıktır: at arabasının ön tekerleği hangi izden giderse arka tekerlek de aynı izi takip eder, başka bir yol tutamaz. Aynı biçimde çocuk anne babasına, çırak ustasına, çalışan yöneticisine bakarak davranır. Atasözü bu yüzden öndekine sorumluluk yükler: küçüğün yanlışı büyüğün yolundan öğrenilmiş olabilir. Söz aile içinde, iş yerinde ve okulda anılır; kurala uymayan bir büyüğün ardından söylendiğinde bir sitem, doğru davranan bir büyüğün ardından söylendiğinde ise bir övgü olur. Halk bilgeliği burada öğüdün değil örneğin öğrettiğini bildirir ve davranışın kuşaktan kuşağa geçtiğini hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Çocukların yanında nasıl davranırsan öyle öğrenirler; arabanın ön tekerleği nereden geçerse art tekerleği de oradan geçer.
- Usta işine özen gösterdi ki çıraklar da öyle yapsın; arabanın ön tekerleği nereden geçerse art tekerleği de oradan geçer.
- Yöneticiler kurala uymayınca çalışanlar da uymadı; arabanın ön tekerleği nereden geçerse art tekerleği de oradan geçer.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Önde olana, yani yaşça ve kıdemce büyük olana sorumluluk yükler. Küçükler onun yolundan gittiği için, yapılan yanlış da doğru da kendisinden sonra gelenlerde tekrarlanır; söz bu yüzden öndekini uyarır.
Şart cümlesiyle kurulur: nereden geçerse denir, sonra oradan geçer diye bağlanır. Soru sözcüğü ile işaret sözcüğü birbirini karşılar: nereden ve oradan. Bu karşılık, arka tekerleğin ön tekerleğin izinden ayrılamadığını dilde de gösterir.
Söylenir. Kalıbın kendisi yansızdır; ne öven ne yeren bir sözcük taşır. Yönünü anlatılan davranış verir. Aynı cümle bir sofrada takdir, bir tartışmada suçlama olarak duyulabilir; ton da payını alır.