Anlamı
1) bir kimseye huy ve davranışta uymak, birini ölçü olarak benimsemek:
'Atatürk sarı bıyıklarını kestiğinden bu yana devlet adamlarının çoğu onu örnek aldılar.' -H. Taner. 2) bir şeyden kendisi için ders çıkarmak: Bu çocuk babasını örnek alıyor. 3) incelemek üzere insan ve hayvan vücudunun veya bitkinin herhangi bir yerinden doku parçası almak.
Detaylı Açıklama
Örnek almak deyimi, halk dilinde iki anlamı bir arada taşıyan zengin bir kalıptır. Birinci anlamda bir kişinin başka birini huy ve davranış olarak benimseyip kendine ölçü olarak alması, ona benzemeyi istemesi anlamı vardır. İkinci anlamda ise bilimsel veya pratik amaçla bir bütünün küçük parçasını alıp bütünü temsil ettirmek anlamı taşır; numune almak, sample almak. Söz çocuk eğitimi, kariyer rehberliği, kişisel gelişim, bilimsel araştırma, kalite kontrol gibi pek çok alanda kullanılır. Babasının dürüstlüğünü örnek alan oğul, başarılı bir mentordan örnek alan genç girişimci, kan örneği alan laboratuvar teknisyeni, yer altı suyu örneği alan jeolog, akademisyenin saygıyla incelediği rol modelin yaşam tarzı bu kalıbın canlı sahneleridir gerçekten halk dilinde derin yer eden bir kullanım olarak yaşar.
Örnek Almak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Babasının dürüstlüğünü örnek alan oğul iş hayatında her zaman söze sadık kalmaya özen gösterdi, müşterileri yıllar içinde ona güven duydu, mesleki itibarını sağlam bir biçimde kurdu içten.
- Başarılı bir mentordan örnek alan genç girişimci kariyerinde hızla yükseldi, mentorunun stratejilerini kendi şartlarına uyarlayarak kendine özgü bir başarı modeli geliştirdi kararlılıkla.
- Laboratuvar teknisyeni hasta kan örneği aldıktan sonra çalışmaya başladı, sonuçlar saatler içinde hazırlandı, hekim hastalığı erken teşhis edebildi, tedaviye hızla başlanabildi şükür.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki kullanım da bir bütünün parçasını alıp temsil ettirme mantığına dayanır. Davranış olarak örnek alındığında kişinin karakterinden parçalar alınır; bilimsel örnekte ise fiziksel olarak parça alınır. Halk dili tek kalıba iki ayrı alana yayılmış aynı mantığı sığdırmıştır; söz hem sosyal hem bilimsel alanda kullanılır. Türkçenin dil ekonomisinin güzel bir örneği oluşturur gerçekten oldukça verimli.
Türk geleneksel eğitiminde rol modelden örnek alma önemli bir öğrenme mekanizmasıdır. Aile büyükleri, hocalar, mahallenin saygın insanları, ulusal liderler örnek alınması istenen figürlerdir. Atatürk'ün hayatından örnek almak, sahabelerden örnek almak, başarılı sporculardan örnek almak gibi kullanımlar yaygındır. Söz pedagojik bilgeliğin dilsel bir aracıdır gerçekten oldukça köklü.
Bilimsel araştırma metodolojisinin temel adımlarından biri uygun örnek almaktır; toprak örneği, su örneği, kan örneği, doku örneği gibi numuneler alınır ve laboratuvar koşullarında incelenir. Söz bilim diline doğal olarak yerleşmiştir; tıbbi tahlil, jeolojik çalışma, biyolojik araştırma her gün bu kalıba başvurur. Halk dili bilimsel dile katkıda bulunan bir kaynaktır gerçekten oldukça önemli.