Anlamı
karşılaştığı güçlükleri yenip işini kolay yürür duruma getirmek.
Detaylı Açıklama
Arabasını düze çıkarmak deyimi, karşılaştığı güçlükleri yenip işini kolay yürür duruma getirmek anlamında kullanılır. Sözdeki araba kişinin işini, düzenini ve geçimini karşılar; yokuşta zorlanan bir arabanın düzlüğe çıkması, işin rahatlaması gibi düşünülür. Kalıbın öznesi zorluğu aşan kişidir; güçlükleri yalnız başına mı yendiği yoksa yardım mı gördüğü sözde belirtilmez. Borcunu kapatan, iflasın eşiğinden dönen, uzun bir tedaviyi atlatan ya da dağınık işlerini toparlayan kimse için söylenir. Deyim tamamlanmış bir kurtuluşu anlatırken rahatlama ve övgü taşır; arabasını düze çıkarmaya çalışmak ise süren bir çabayı anlatır. Karşıtı, işlerin bozulmasını anlatan kalıplardır. Araba imgesi, yokuşta zorlanan ama düzlüğe çıkınca rahatlayan bir yolculuğu düşündürür. Kalıp bir kişi için olduğu kadar bir aile ya da bir işletme için de kullanılabilir.
Örnek Cümleler
- Borçlarını tek tek kapattı, iki yıl içinde arabasını düze çıkardı sonunda.
- İşleri rayına oturtup dükkânı da büyütünce sonunda arabasını düze çıkarmış oldu.
- Uzun bir tedaviden sonra işine döndü, evini yeniden geçindirmeye başladı; sonunda arabasını düze çıkardı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Güçlüklerin aşılıp işin kolay yürür hâle geldiği anı. Kalıp geçişlidir ve iyelikli bir nesne ister: arabasını, arabamızı denir. İyelik eki, düze çıkarılan işin kişinin kendi işi ya da geçimi olduğunu gösterir.
Yokuşun karşıtı olduğu için. Düzlükte yük kendiliğinden ilerler, çekmek gerekmez; imge çabanın bittiğini gösterir. Yönelme eki de bir varış bildirir: düze çıkılır, düzde durulmaz. Kalıp hep bu ekle kurulur.
Zorluğu geride bırakmış ya da bırakmaya çalışan kimseler için. Arabasını düze çıkardı denildiğinde iş tamamlanmıştır; inşallah arabamızı düze çıkarırız denildiğinde ise umulan bir sonuç dile getirilir. Çekim, çabanın bitip bitmediğini gösterir.