Anlamı
çok hızlı koşuyor.
Detaylı Açıklama
Ardından sapan taşı yetişmez sözü, birinin çok hızlı koştuğunu anlatmak için kullanılır. Sapanla atılan taş hızla gider; sözde bu taşın bile koşanın arkasından yetişemeyeceği söylenerek hız abartılı biçimde büyütülür. Sapan, çatallı bir sapa bağlı lastikle taş fırlatan basit bir araçtır. Koşan kişi bir çocuk, bir sporcu ya da bir haberi yetiştirmeye çalışan biri olabilir. Söz koşanın niçin koştuğunu söylemez; yalnız hızını ölçer. Ardından sözü koşanın arkasını gösterir: taş arkadan atılmış, ama koşan çoktan uzaklaşmıştır. Söz övgü olarak da, yalnız bir tespit olarak da söylenebilir; koşanın çevikliği hayranlıkla anılabileceği gibi olup biten sadece anlatılabilir. Yel gibi, ok gibi fırlamak ya da tabana kuvvet kaçmak da hızı anlatan söyleyişlerdir.
Örnek Cümleler
- Çocuk öyle hızlı koşuyor ki ardından sapan taşı yetişmez, kimse yakalayamıyor.
- Topu kaptı, ardından sapan taşı yetişmez dedirtecek bir hızla kaleye doğru koştu.
- Haberi duyunca fırladı gitti; ardından sapan taşı yetişmez, öyle koştu resmen.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Birinin çok hızlı koştuğunu. Söz olumsuz kurulur: yetişmez denir. Hız doğrudan söylenmez, bir yetişememe üzerinden anlatılır; abartı da bu dolaylılıktan doğar. Ölçü sözün içine gizlenmiş olur; dinleyen kendisi çıkarır.
Elle tutulur bir nesne olduğu için. Ölçü somut bir şeyden alınmıştır; soyut bir hız birimi kullanılmaz. Benzetme bu yüzden her dinleyene aynı şeyi anlatır ve açıklama gerektirmez; ölçü gözle tartılır.
Kendi başına bir yargı olarak söylenebilir: çocuk öyle koşuyor ki ardından sapan taşı yetişmez. Bir nitelemenin parçası da olabilir: haberi alınca ardından sapan taşı yetişmez bir hızla fırladı. İki kuruluşta da anlatılan, koşanın hızıdır.