Anlamı
herkesin anlayacağı kadar açık söylenmeyen bir sözün gerçek anlamını kavrayanlar için söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Arif olan anlar sözü, herkesin anlayacağı kadar açık söylenmeyen bir sözün gerçek anlamını kavrayanlar için söylenir. Konuşan kişi meseleyi açıkça anlatmaz; imayla, dolaylı bir cümleyle ya da kısa bir gönderme ile geçer. Ardından bu kalıbı ekleyerek anlayanın anlayacağını bildirir. Kalıp ima edilen sözün ardından gelir ve konuyu orada bırakır; ayrıntıya girilmez. Ayıp sayılan, tartışma çıkaracak ya da açıkça söylenmesi doğru bulunmayan konularda kullanılır. İçinde karşı tarafa duyulan bir güven vardır: kavrayışına inanılmıştır. Kimi zaman üstünlük tonu da taşır, çünkü anlamayan dışarıda kalmış olur. İma edilen şey bir kişinin kusuru, bir olayın perde arkası ya da söylenmesi sakıncalı bir gerçek olabilir. Anlamayan dinleyen için ise söz açıklanmadan kalır. Söz bir kişiye de, bir topluluğa da söylenebilir.
Örnek Cümleler
- Ben açık açık söylemedim ama arif olan anlar, gerisini siz düşünün artık.
- Toplantıda kimseyi hedef almadan konuştu; arif olan anlar diye de ekledi sonunda.
- Fazla açıklamaya gerek yok, arif olan anlar; anlamayana da zaten anlatamazsın.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Açıkça söylenmeyen bir sözün ardından. Kalıp sıfat-fiille kurulur: arif olan denir. Özne bir kişiyi değil, bir niteliği gösterir; kim o niteliği taşıyorsa söz ona düşer. Adres açık bırakılmıştır.
Arif, anlayışlı, sezgili kimse demektir; ermiş anlamı da vardır. Aynı kökten gelen marifet ve arifane sözcükleri de kullanılır. Kalıpta ise sözcük, üstü kapalı sözü çözebilecek kavrayıştaki kişiyi anlatır.
Kimi kullanımda vardır. Kalıp bir sınır çizer: anlayan içeride, anlamayan dışarıda kalır. Yine de asıl vurgu güvendedir; konuşan, muhatabının kavrayışına inandığı için ayrıntıya girmez. İki yan aynı sözde durur.