Anlamı
bir sözün yalan olduğu çabuk anlaşılır ve söyleyen toplum içinde utanılacak bir duruma düşer.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, yalanın çok geçmeden ortaya çıkacağını ve söyleyen kişiyi toplum içinde utandıracağını anlatır. Arife ile bayram arasındaki kısa zaman aralığı, yalanın ömrünün uzun olmadığını göstermek için seçilmiştir. İnsan bugün yalan söylerse, yarın o sözün gerçeği ortaya çıkabilir ve söylediği kişinin yüzü kara çıkar; yanı mahcup olur, itibarı sarsılır. Halk bilgeliği burada hem yalancılığın kısa vadeli kazançlarını hem de uzun vadeli utancını aynı cümlede toplar. Yalan bazen anı kurtarır gibi görünse de, sonradan daha büyük bir mahcubiyet yaratır. Atasözü özellikle günlük ilişkilerde, ticarette, söz vermede ve tanıklıkta doğruluğun önemini hatırlatır. İnsan kendini kurtarmak için söylediği yalanla daha ağır biçimde yakalanabilir. Bu yüzden söz, bir ahlak dersi olduğu kadar toplumsal bir gerçeklik de bildirir. Güven kaybı, kısa süreli çıkarın bedelidir. Bayram günü yüzün kara çıkması, tam da beklenen sevinç anında utancın görünür hale gelmesidir.
Örnek Cümleler
- Bugün inkâr etti ama yarın anlaşılır; arife günü yalan söyleyenin bayram günü yüzü kara çıkar.
- Ticarette küçük yalanın sonu ağır olur, arife günü yalan söyleyenin bayram günü yüzü kara çıkar.
- Kendini kurtardığını sandı ama arife günü yalan söyleyenin bayram günü yüzü kara çıkar sözü yine doğru çıktı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Yalanın kısa zamanda ortaya çıkacağını ve söyleyen kişiyi topluluk içinde utandıracağını hatırlatır. Yalan bazen anı kurtarır gibi görünse de, sonradan daha büyük bir mahcubiyet yaratır.
Çünkü iki gün arasındaki yakınlık, yalanın uzun ömürlü olmadığını ve gerçeğin çabuk ortaya çıkacağını çok etkili biçimde gösterir.
Yalnız anlık yakalanmak değil, kişinin güvenilirliğini ve yüz akını kaybetmesidir. Bu atasözü, yalanın çok geçmeden ortaya çıkacağını ve söyleyen kişiyi toplum içinde utandıracağını anlatır.