Anlamı
sırtı yere gelmemek.
Detaylı Açıklama
Arkası yere gelmemek, kişinin sarsılmaması, bulunduğu yerden düşürülememesi, gücünü koruyup ayakta kalmasıdır; 'sırtı yere gelmemek' de aynı anlamı verir. Sözdeki görüntü güreşten tanıdıktır: sırtı yere gelen pehlivan yenilmiş sayılır; arkası yere gelmeyen ise ayakta kalmayı sürdürür. Sırtı yere gelmek bunun karşıtıdır ve yenilmeyi anlatır. Kendisine yöneltilen saldırılara, dedikodulara, rakiplerine ya da uğradığı sıkıntılara karşın yerini yitirmeyen biri için söylenir. Bir kimsenin yıllardır aynı görevde kalması, ne yapılırsa yapılsın alt edilememesi bu sözle anlatılır. Kalıp bir üstünlük ilanı değil, düşürülememe hâli bildirir; kişi her karşılaşmayı kazanmasa da yerinde durmayı sürdürmektedir. Aynı kimse için arkası yere gelmez denildiğinde, bundan sonrası için de aynı dayanıklılık öngörülmüş olur.
Örnek Cümleler
- Kaç seçim geçti, ne yapıldıysa yapıldı, muhtarın arkası yere gelmedi.
- İki fabrikası da yandı ama adamın arkası yere gelmedi, işi yeniden kurdu.
- Hakkında ne çıkarsa çıksın, o kürsüdeki hocanın arkası yere gelmiyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söylenmez. Görevini, adını ya da işini koruyabilen kimse için de kurulur: seçimleri kaybetmeyen bir muhtar, iflastan sonra yeniden ayağa kalkan bir tüccar gibi. Ölçü beden değil, yerinden düşürülememektir.
Aynı anlamdadır. Sırt ile arka aynı yeri gösterdiği için söz iki biçimde de kurulur ve ikisi de sarsılmamayı, yerinden düşürülememeyi, güçlü kalmayı bildirir. Cümlede hangisinin geçtiği anlatılanı değiştirmez.
Anlatılmaz. Kalıp, kişinin sıkıntı yaşamadığını değil, yaşadığı sıkıntının onu yerinden edemediğini bildirir. Zarar görmüş, yıpranmış olabilir; ama düşmemiş, gücünü yitirmemiştir. Sözün ölçüsü uğranan zarar değil, ayakta kalıp kalmadığıdır.