Anlamı
kendilerine yakışmayan güzel bir şeyi eline geçirenler için kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Armudun iyisini ayılar yer atasözü, kendilerine yakışmayan güzel bir şeyi eline geçirenler için söylenir. Sözde iki taraf karşı karşıya konur: armudun iyisi, yani değerli olan; ve onu yiyen ayı, yani o değere yakıştırılmayan taraf. Dağda yetişen en güzel armudun kimsenin eline geçmeden ayıya yem olması, bu uyumsuzluğun görüntüsüdür. Söz, güzel şeyin boşa gittiğini de sezdirir. Güzel bir mal, iyi bir görev ya da beğenilen bir kimse yakıştırılmayan birine geçtiğinde bu söz kurulur. Söz o kişiyi doğrudan adlandırmaz; durumu anar ve söyleyenin bunu yakışıksız bulduğunu duyurur. Aynı anlamda 'ahlatın iyisini ayılar yer' de söylenir. Sözün taşıdığı sitem, güzel şeyin kendisine değil, onun kime düştüğüne yöneliktir.
Örnek Cümleler
- O güzelim konak kimin eline geçti, görüyor musun; armudun iyisini ayılar yer.
- Bunca emek verenler dururken müdürlük ona verildi; armudun iyisini ayılar yer.
- Kızı öyle bir adamla evlendirdiler ki, armudun iyisini ayılar yer.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Eline geçen güzel şeye yakıştırılmayan tarafı. Söz geniş zamanla kurulur: yer denir. Kip tek bir olayı değil, hep tekrarlanan bir gidişi bildirir; hüküm genelleştirilmiş olur. Ayı da bir kişiyi değil, bir tipi gösterir.
Doğrudan bir kişiye söylenmekten çok, ortaya çıkan durum için kurulur. Söyleyen kimse, güzel bir şeyin yakıştırılmadığı birine geçtiğini bildirir ve bunu yerinde bulmadığını duyurur. Kalıp o kişiyi adıyla anmaz.
Aynı anlamdadır. Ahlat kendiliğinden yetişen yabani armuttur; söz o meyveyle de kurulur. Araya dağda sözcüğünün girdiği söyleyişler de aynı hükmü verir; meyve değişse de yargı değişmez, kuruluş hep aynı kalır.