Anlamı
devirmek, yıkmak.
Detaylı Açıklama
Aşağı almak, devirmek, yıkmaktır. Kalıp iki işi birden karşılar: devirmek ayakta duranı yatırmayı, yıkmak ise kurulu olanı bozmayı gösterir. Nesnesi devrilen şeydir: bir duvar, bir direk, bir bölme, bir yapı aşağı alınır. Sözdeki aşağı hareketin yönünü gösterir; almak ise bu işin kendiliğinden olmadığını, biri tarafından yapıldığını bildirir. Bu yüzden kalıpta bir müdahale vardır, yıkılan şey kendi kendine düşmemiştir. Kendiliğinden devrilen bir şey için bu söz kurulmaz. Yıkmanın hangi araçla, ne kadar sürede yapıldığı kalıpta belirtilmez. Devirme işinin ardından geriye ne kaldığı da sözün konusu değildir; kalıp yalnızca yıkma eylemini adlandırır. Sözün öznesi yıkma işini yapan taraftır; kim yıktığı cümlede belirtilmemiş de olabilir.
Örnek Cümleler
- Köydeki eski ahırı bir günde aşağı aldılar, yerine sundurma yapacaklarmış.
- Fırtınada devrilmedi ama belediye o direği geçen hafta aşağı aldı.
- Kaçak yapılan duvarı aşağı almak için ekip sabah erkenden geldi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Devirmeyi, yıkmayı. Kalıp geçişlidir; yıkılan şey nesne olur. Almak fiili işin biri tarafından yapıldığını bildirir. Aşağı sözcüğü de hareketin yönünü gösterir; ikisi birlikte çalışır. Kendiliğinden devrilmek bu sözle anlatılmaz.
Ayakta duran ya da kurulu olan şeyler. Ortak olan, yıkılabilecek biçimde dikili olmalarıdır; yatık duran bir şey aşağı alınmaz. Yıkma işinin nasıl yapıldığı ise ayrıca anlatılır, kalıp bunu taşımaz.
Almaz. Kalıp yalnız eylemi adlandırır; niçin yıkıldığı, yerine ne yapılacağı sözün dışındadır. Öznesi de cümlede anılmayabilir, çünkü asıl bildirilen şey yıkılmış olmasıdır. Gerisi anlatılan olaya bırakılmış olur; söz kısa keser.