Anlamı
alttan almak.
Detaylı Açıklama
Aşağıdan almak, alttan almaktır; bir kimsenin öfkesine karşılık vermeyip yumuşak davranmaktır. Kalıpta iki taraf bulunur: öfkelenen kimse ve ona sert karşılık vermeyen kimse. Öznesi yumuşak davranan taraftır. Karşısındaki bağırırken sesini yükseltmemek, suçlayıcı söze aynıyla karşılık vermemek, tartışmayı büyütmeden geçiştirmek bu sözle anlatılır. Sesin tonu, seçilen sözcükler ve geri adım bu davranışın içindedir. Sözdeki aşağıdan, tartışmada üstten konuşmamayı gösterir; kişi kendini karşısındakinin üstünde tutmaz. Kalıp öfkelenen tarafın haklı olup olmadığını söylemez, yalnız yumuşak davrananın tutumunu adlandırır. Bunun niçin yapıldığı da bildirilmez; haklı olduğu hâlde susan da, işini yürütmek için idare eden de aşağıdan almış olur. Bir kez gösterilen yumuşaklık için de, sürüp giden bir tutum için de aynı söz kurulur.
Örnek Cümleler
- Babası bağırdıkça o hep aşağıdan aldı, kavga büyümeden orada kapandı.
- Müşteri sesini yükseltince usta aşağıdan alıp meseleyi tatlıya bağlamayı bildi.
- Haklı olduğu hâlde aşağıdan almayı seçti, tartışmayı daha fazla uzatmak istemedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yumuşak davranan taraftır. Kalıp ayrılma ekiyle kurulur: aşağıdan denir. Ek konuşmadaki yeri gösterir. Öfkelenen taraf özne olmaz; kalıp yalnız ötekinin karşılığını adlandırır. Sesin tonu da bu tutumun parçasıdır.
Aynıdır; iki söyleyiş de aynı davranışı bildirir. Aşağıdan ile alttan burada birbirinin yerine geçer. Değişen yalnız yön sözcüğüdür, ek ikisinde de ayrılma ekidir; yapı ikisinde de bütünüyle ortaktır.
Belirtilmez. Kalıp tutumu adlandırır, gerekçesini değil; sonucu da bildirmez. Ne kadar sürdüğü de ölçü değildir; tek seferlik bir davranış da, yerleşmiş bir tavır da aynı yere girer. Ayrım sözde yapılmaz.