Anlamı
bağışıklık veya tedavi amacıyla vücuda aşı vermek.
Detaylı Açıklama
Aşı vurmak, bağışıklık ya da tedavi amacıyla vücuda aşı vermektir; 'aşı yapmak' biçiminde de söylenir. Kalıp iki amacı birden anar: hastalığa yakalanmamak için önceden korunmak ve gerektiğinde tedavi etmek. Vurmak fiili aşının iğneyle verilmesini karşılar; işi yapan sağlık görevlisidir, aşıyı alan ise kişinin kendisidir. Cümlede kimin kime aşı vurduğu belirtilir: çocuğa aşı vurmak, kendine aşı vurdurmak denir. Aşı sözcüğü burada bedene verilen maddeyi gösterir. Kalıp aşının hangi hastalığa karşı olduğunu, kaç kez yapılacağını ya da ne kadar koruduğunu bildirmez; bunlar cümlede ayrıca anlatılır. Söz sağlık işlerinin gündelik dildeki karşılığıdır ve olağan bir işlemi adlandırır, kendi başına bir yargı taşımaz. Kalıbın olumsuzu da kurulur; aşısı vurulmamış çocuk denir.
Örnek Cümleler
- Çocuğa doğumdan sonra ilk aşıyı hastanede vurdular, kolu biraz şişti.
- Salgın başlayınca köye ekip geldi, iki günde herkese aşı vurdu.
- Köpek ısırınca doğruca hastaneye gittiler, orada kuduz aşısı vurmaya başladılar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki amacı anar: bağışıklık kazandırmak ve tedavi etmek. İkisi veya ile bağlanmıştır; biri ötekinin yerine geçmez. Kalıp aynı sözle iki ayrı durumu karşılar; birincisinde kişi henüz hastalanmamıştır.
Aynıdır; iki söyleyiş de vücuda aşı verilmesini bildirir. Vurmak fiili iğnenin batırılmasını çağrıştırır, yapmak ise işlemi genel olarak anar; anlam bakımından aralarında bir ayrım yoktur. İkisi de doğru kullanımdır.
Vermez. Vurmak fiili yalnız işlemin yapıldığını bildirir; aşının türü, sayısı ve süresi kalıba girmez. Kime vurulduğu yönelme ekiyle, kimin vurduğu ise ayrıca anılır. Aşı yapmak da aynı işi görür.