Anlamı
reçetede yazılı olan ilaçları hazırlatmak veya satın almak:
'Tramvay caddesine çıktı, bir eczaneye girdi, reçete yaptırdı.' -T. Buğra.
Detaylı Açıklama
Reçete yaptırmak deyimi, doktorun yazdığı reçetede belirtilen ilaçları eczaneden hazırlatmak ya da satın almak anlamında kullanılır. Söz tıbbi rutinden gelir; doktor muayenenin sonunda hastalığa uygun ilaç adlarını ve dozajlarını yazılı bir kağıt halinde verir, hasta bu kağıdı eczaneye götürerek ilaçlarını alır. Mahalle eczanesine giden bir vatandaş, ameliyat sonrası reçete alan bir hasta, çocuğunun ateşi düşmeyince doktora götürüp reçete yaptıran bir anne, kronik hastalığı için her ay reçete yaptıran bir yaşlı tipik bağlamlardır. Söz nötr ve gündelik bir tonla geçer; özellikle Türk sosyal güvenlik sistemi içinde reçete sisteminin yaygın olmasıyla halk dilinin temel kavramlarından biri haline gelmiştir. Söz gündelik sağlık dilinin en sık duyulan kalıplarından biridir; her kuşaktan vatandaşın bu sözü kendiliğinden ve doğal biçimde kullandığı görülür.
Reçete Yaptırmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Tramvay caddesine çıktı bir eczaneye girdi reçete yaptırdı diyen yazar gündelik rutini sade bir cümleyle aktarıyordu.
- Annesinin yüksek tansiyon ilacı bittiği için aile hekiminden hızlıca reçete yaptırması gerekti.
- Ameliyatın ardından kontrol için gelen hasta doktordan yeni bir reçete yaptırarak iyileşme sürecine devam etti.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, doktor reçetesinin halk dilindeki yerleşmiş kullanımından gelmektedir. Tıp dilinden gündelik dile geçen bir kalıptır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'de reçete sistemi elektronik altyapıya geçmiştir; doktor muayenede ilaç bilgilerini sisteme girer, hasta da kimlikle eczaneye giderek ilaçlarını alır. Reçete yaptırmak hem yazılı kağıt hem elektronik kayıt için ortak biçimde kullanılır. Sosyal güvenlik sistemi reçete maliyetlerinin büyük kısmını karşılar.
Halk dilinde söz çok sık geçer; her yaş grubu için sağlık konusunda en temel kalıplardan biridir. Aile büyükleri kronik hastalıklarının ilaçları için ay başlarında reçete yaptırır; çocuklu aileler ateşli hastalık dönemlerinde acil reçete yaptırır. Söz halk dilinin sağlık alanındaki günlük cümlelerinden biridir.
Tarihsel olarak reçeteler el yazısıyla yazılırdı; bu yüzden okunaksız oldukları halk dilinde bilinen bir özellikti. Bilgisayar ve elektronik sistemlerin yaygınlaşmasıyla reçeteler matbu hale geldi; okunaksızlık sorunu büyük ölçüde geride kaldı. Reçete yaptırmak fiili ise sözel olarak aynı biçimde kullanılmaya devam etti.