Anlamı
güçlü olduğunda ağır ve büyük işler yapan, büyük kazançlar elde eden kimse, güçten düşünce pek küçük işlerle uğraşır, azla yetinir.
Detaylı Açıklama
Aslan kocayınca sıçan deliği gözetir atasözü, güçlü, itibarlı ya da büyük işlere alışmış kişilerin zamanla güçten düşünce daha küçük işlere mecbur kalabileceğini anlatır. Buradaki aslan, kudreti, heybeti ve yüksek kapasiteyi; sıçan deliği işe küçülmüş imkânları ve daralan hayat alanını temsil eder. Atasözü, hayatın değişkenliğine ve gücün kalıcı olmadığına dikkat çeker. İnsan gençken, zenginken ya da kudret sahibiyken büyük hedefler peşinde koşabilir; ama zaman, hastalık, yaşlılık veya koşullar değiştiğinde aynı kişi daha mütevazı uğraşlara yönelebilir. Bu sözde hafif bir hüzün ve gerçekçilik vardır. Hem kibri törpüler hem de düşenin hâlini anlamaya çağırır. Günlük hayatta eski gücünü kaybetmiş kişiler, kurumlar veya aileler için kullanılabilir. İnsanın bugünkü kudretine fazla güvenmemesi gerektiğini, şartların herkesi değiştirebileceğini hatırlatan çarpıcı bir atasözüdür.
Örnek Cümleler
- Bir zamanlar çok güçlüydu, şimdi aslan kocayınca sıçan deliği gözetir misali.
- Aslan kocayınca sıçan deliği gözetir; eskiden buyurdu, şimdi kapıda sıra bekliyor.
- Aslan kocayınca sıçan deliği gözetir; yıllarca şirketi yöneten patron şimdi küçük işlere razı olmuş.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bugünkü güç, itibar ve imkânların sonsuza kadar sürmeyebileceğini; insanın zamanla daha dar şartlara düşebileceğini hatırlatır.
Bu karşıtlık, büyük kudretten küçük ve sınırlı imkânlara düşüşü çok çarpıcı biçimde görünür kıldığı için seçilmiştir.
Eski gücünü, servetini ya da mevkiini kaybedip daha küçük işlerle yetinmek zorunda kalan kişiler için söylenebilir.