Anlamı
gerçek olduğu anlaşılmak, gerçek olduğu ortaya çıkmak: Söylenenlerin aslı çıkarsa güç duruma düşecek.
Detaylı Açıklama
Aslı çıkmak, bir şeyin gerçek olduğunun anlaşılması, gerçek olduğunun ortaya çıkmasıdır. Kalıp önce kuşkuyla karşılanan bir şeyin sonradan doğrulanmasını bildirir; ortada bir söylenti, bir iddia ya da bir kuşku vardır ve zamanla doğru olduğu anlaşılır. Kalıbın öznesi doğru çıkan şeydir: bir haber, bir söz, bir dedikodu. Kişi özne olmaz. Kalıp doğrulamanın nasıl yapıldığını söylemez; belge çıkmış, olay yaşanmış ya da kişi kabul etmiş olabilir. Doğrulamanın ne kadar sürdüğü ve kimin eliyle olduğu da bildirilmez. Doğrulanan şeyin sevindirici mi yoksa istenmeyen bir şey mi olduğu da söylenmez; iki durumda da aynı söz kurulur. Doğrulanan şey bir kişinin sözü olabileceği gibi bir kuşku, bir önsezi de olabilir. Karşıtı, aslı astarı olmamaktır.
Örnek Cümleler
- Yıllardır konuşulan o rivayetin aslı çıkınca kasabada kimse birbirinin yüzüne bakamadı.
- Söylenenlerin aslı çıkarsa bu işten epey kişi zor durumda kalacak sanırım.
- Kimse inanmamıştı ama belgeler gelince duyduğumuz her şeyin aslı çıktı sonunda.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kuşkulu bir şeyin sonunda doğru olduğunun görülmesini. Çıkmak fiili bir ortaya çıkışı bildirir; gerçek gizli durur, sonra görünür. Öznesi doğru çıkan şeydir, kişi değildir. Karşıtı aslı astarı olmamaktır.
Söylenmez. Kalıp koşul kipinde de kurulur: aslı çıkarsa denir; o biçimde sonuç henüz belli değildir. Doğrulama yolu sözün dışındadır; kalıp yalnız sonucu bildirir. Sevindirici ya da istenmeyen olması da ayrılmaz.
Kalıp bunu bildirmez. Beklenen bir haberin doğrulanması için de, istenmeyen bir durumun ortaya çıkması için de aynı söz kurulur. Doğrulananın ne olduğu ve nasıl karşılandığı cümlede ayrıca anlatılır.