Anlamı
kişi yoksul, görgüsüz bir aileden gelmekle değersiz olmaz, toplum içindeki yerini kendisi kazanır.
Detaylı Açıklama
Aslını saklayan haramzadedir atasözü, kişinin yoksul ya da görgüsüz bir aileden gelmekle değersiz olmayacağını, toplum içindeki yerini kendisinin kazanacağını anlatır. Söz sert bir sözcükle kurulmuştur: haramzade, soyu bozuk sayılan kimsedir. Atasözü bu sertliği kökeni yüzünden değil, kökenini gizlemesi yüzünden kişiye yöneltir. 'Aslını inkâr eden haramzadedir' biçiminde de söylenir. Anlatılan şey açıktır: geldiği yer kimseyi küçültmez, ama onu saklamaya çalışmak küçültür. Kişinin toplum içinde edindiği yer, geçmişini silmesine değil kendi emeğine bağlanır. Atasözü kökeni saklamanın niçin yapıldığını sormaz; utanma, çıkar ya da gösteriş olabilir. Saklamanın sonunda ortaya çıkıp çıkmayacağı da sözde bildirilmez. Sözün kime söylendiği de belirtilmemiştir; hem saklayan kimseye hem de onu görüp yeren birine söylenebilir.
Örnek Cümleler
- Nereli olduğunu sorduklarında hemen konuyu değiştirir, yüzü kızarır; aslını saklayan haramzadedir.
- Aslını saklayan haramzadedir; adam olmak babanın işiyle değil kendi emeğinle olur.
- Zengin olunca eski mahallesini inkâr etti; aslını saklayan haramzadedir işte tam da bu.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kökene değil, kökeni gizlemeye yöneliktir. Atasözü yoksul ya da görgüsüz bir aileden gelmeyi küçültücü saymaz; küçültücü bulduğu şey, bunu saklamaya çalışmaktır. Sert sözcük de yalnız bu davranış için kullanılır.
Kişinin kendi emeğine. Söz sıfat-fiille kurulur: saklayan denir. Hüküm bir ada değil, bir davranışa bağlanmıştır; kim saklarsa o kapsama girer. Geldiği aile bu yeri belirlemez; belirleyen kişinin ne yaptığıdır.
Sorulmaz. Utanma, çıkar ya da gösteriş söz konusu olabilir; atasözü bunları araştırmaz. Saklamanın sonu da bildirilmez; söz yalnız davranışı adlandırır ve yerer. Sözün kime yöneltildiği de açıkça belirtilmemiştir.