Anlamı
iyiyi kötüden ayıramayacak kadar bir karışıklık ortaya çıkmak.
Detaylı Açıklama
At izi it izine karışmak, iyiyi kötüden ayıramayacak kadar bir karışıklığın ortaya çıkmasıdır. Kalıptaki sahne yerdeki izlerden alınmıştır: at izi ile it izi birbirine karışınca hangisinin hangisi olduğu seçilemez. Toprakta iki ayrı hayvanın geçtiği bellidir ama hangi izin kime ait olduğu okunamaz. At burada değerli olanı, it ise değersiz olanı karşılar; ikisinin izinin karışması, iyiyle kötünün birbirinden ayrılamamasıdır. Kalıp bu görüntüyü iyinin kötüden ayrılamadığı durumlara uygular. Öznesi karışan durumdur, kişi değildir; bir topluluk, bir pazar, bir aday listesi at izi it izine karışabilir. Söz yerme bildirir, çünkü anlatılan istenmeyen bir durumdur. Arapsaçına dönmek de karışıklığı anlatır, ama orada iyi ile kötünün ayrılamaması değil, işlerin düğümlenmesi öne çıkar.
Örnek Cümleler
- Dolandırıcılar da dürüst adaylar gibi temiz sicilli, güler yüzlü tanıtılınca at izi it izine karıştı, kime oy vereceğimizi şaşırdık.
- Sağlam mal ile çürük mal aynı tezgâha yığılmış; at izi it izine karışmış, hangisini alacağını bilemedi.
- Söylentiler çoğalınca kimin dürüst kimin hileci olduğu anlaşılmaz oldu; at izi it izine karıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
At ile it yalnız bir ünlüyle ayrılır; tamlamaların gerisi aynıdır. Sözcüklerin bu kadar benzemesi, anlatılan karışıklığı sesçe de yaşatır. Yakın sesli iki sözcüğün yan yana gelmesi kalıbı akılda tutar. İz sözcüğü de iki kez geçer; değişen yalnız tamlayanlardır.
Karışan durumun kendisi olur, kişi değil. Kalıp geçişsizdir; karıştıranı cümleye sokmaz. Bir topluluk da, bir pazar da bu duruma düşebilir. Ayrılması güç olan şey, değerlinin değersizden seçilememesidir.
Söylenmez. Kalıp karışıklığın nasıl doğduğunu, kimin yol açtığını bildirmez. Sonradan çözülüp çözülmeyeceği de sözde yer almaz. Söz yalnız o andaki ayırt edilemezliği adlandırır. Karışıklığın büyüklüğü de ölçülmez; ayırt edilemez olması yeterlidir.