Anlamı
hazıra konmayı alışkanlık yapmış kimse her zaman bu yolu izler.
Detaylı Açıklama
Av köpeği ava alışmıştır; fırsat çıktığında geri durmaz, çünkü kazancını hep oradan görmüştür. Atasözü bu resmi insana uygular: hazıra konmayı alışkanlık yapmış kimse her zaman bu yolu izler. Söz alışkanlığın gücünü bildirir; kişi bir kez kolay kazancın yolunu öğrenmişse onu bırakmaz, her fırsatta aynı kapıya gider. İçinde eleştiri vardır, çünkü anlatılan şey emekle kazanmak değil, hazıra konmaktır. Aynı kişinin aynı işi yine yaptığı görüldüğünde, şaşırmaya gerek olmadığını bildirmek için kurulur. Alışkanlığın nasıl bırakılacağı kalıpta söylenmez; anlatılan, bırakılmayacağıdır. Av köpeğinin huyu da bir günde oluşmaz, uzun bir alışmanın sonucudur; kalıp bu eskiliği anar ve değişmesini beklemez. Av köpeği kendi işini yapar, kusur ona değil, benzetilen kişiye yüklenir.
Örnek Cümleler
- Emek vermeden yine payını istemeye gelmiş, şaşırmadık; av köpeği avdan kalmaz.
- Av köpeği avdan kalmaz, her toplantıda birinden bir şeyler koparmaya bakıyor.
- Bedavaya alışmış bir kere; av köpeği avdan kalmaz, yine sıraya girmiş.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bir işten geri durmak, onun dışında kalmak demektir. Ayrılma eki uzak düşmeyi gösterir; kalmak fiili de burada beklemeyi değil, yoksun kalmayı bildirir. Olumsuz kuruluş bunu tersine çevirir: köpek o işin dışında kalmaz, her fırsatta içine girer.
Yergi taşır. Anlatılan şey işini iyi bilmek değil, hazıra konmaktır; söz bu davranışın değişmeyeceğini bildirirken açık bir eleştiri de yapar. Burada kişinin becerisi değil, edindiği huyu konuşulmuş olur.
Söz, beklenen davranışın yinelendiği anda kurulur. Kişi gene aynı kapıya gitmiş, gene payını istemiştir; konuşan da şaşırmadığını, bunun onun bilinen ve kolay kolay değişmeyen hâli olduğunu bildirmiş olur.