Anlamı
anlaşılmayacak bir şey yok, hesap ortada, açık.
Detaylı Açıklama
Ay aydın, hesap belli; ortada anlaşılmayacak bir şey yoktur, hesap açıktır. Atasözü aydınlık bir geceyi ölçü alır: ay çıktığında her şey görünür, saklanacak köşe kalmaz. Söz bu görüntüyü hesaba uygular ve rakamların, belgelerin, olup bitenin ortada durduğunu bildirir. Söyleyen kişi konuşacak bir şey kalmadığını, herkesin ne yaptığının bilindiğini duyurur. Gün gibi açık ve kör kör parmağım gözüne sözleri de aynı açıklığı anlatır. Ortaklar arasında, bir derneğin kasasında ya da bir apartmanın gider defterinde herkesin görebileceği kayıtlar tutulduğunda bu söz yerini bulur. Söz bir iddiayı değil, ortadaki açıklığı dile getirir. Hesap sözcüğü burada yalnız para hesabı değildir; kimin ne yaptığı, hangi işin nasıl yürüdüğü de bu sözle anılabilir.
Örnek Cümleler
- Boşuna uzatma, ay aydın, hesap belli; bütün defterler ortada duruyor.
- Mirası paylaştırırken her şeyi noterde tespit ettirdik; ay aydın, hesap belli, kimsenin itirazı kalmadı.
- Kamera görüntüsü de var; ay aydın, hesap belli, kimin kırdığı ortada.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Bir tartışmayı kapatmak için söylenebileceği gibi, bir işin nasıl yürüdüğünü anlatırken de kurulur: her adım önceden konuşulmuş, herkes neye razı olduğunu bilmektedir. Söz iki durumda da ortada gizli bir şey kalmadığını bildirir.
İkisi de ad cümlesidir; yüklemler aydın ve belli sıfatlarıdır, ek-fiil düşürülmüştür: ay aydındır, hesap bellidir demek yerine kısa biçim seçilmiştir. Araya bağlaç girmez, iki yargı virgülle yan yana durur.
Söylemez. Kimin haklı, kimin borçlu çıktığı kalıpta yer almaz; bildirilen tek şey hesabın görünür olduğudur. Sonucu rakamların kendisi gösterir; söz yalnız ortada bir açıklık bulunduğunu, saklanan bir şey olmadığını duyurur.