Anlamı
seyrek gelen bir konuğa yarı sitem, yarı sevinçle söylenen söz.
Detaylı Açıklama
Seyrek gelen bir konuğa yarı sitem, yarı sevinçle söylenen bir sözdür. Kalıp abartılı bir karşılama önerir: gelen o kadar nadir gelmektedir ki ona özel bir ağırlama gerekecekmiş gibi konuşulur. Soru biçiminde kurulması sözü şakaya yaklaştırır; ev sahibi gerçekten su dökmeyi düşünmez, konuğun uzun süredir uğramadığını hatırlatmış olur. İçinde iki duygu birden bulunur: geldiği için sevinç, geç kaldığı için sitem. Konuşanın sesine göre bir takılma da olabilir, gerçek bir kırgınlık da. Kapıda, konuk daha içeri adımını atmadan kurulabilir; yakın çevre arasında, akraba ve komşular arasında duyulur. Seyrek git sen dostuna, kalksın ayak üstüne sözü de seyrek gelen konuğun daha çok ağırlandığını anlatır. Uzun bir aradan sonra bayram ziyaretine gelen bir akraba için de kurulabilir.
Örnek Cümleler
- Uzun zamandır uğramayan kuzenim kapıdan girer girmez teyzem takıldı: Ayağına sıcak su mu, soğuk su mu dökelim?
- Beni aylar sonra kapısında görünce komşumuz güldü: Ayağına sıcak su mu, soğuk su mu dökelim?
- Yılda bir uğrayan dostunu kapıda karşılayınca seslendi: Ayağına sıcak su mu, soğuk su mu dökelim?
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Seyrek gelen konuk için kurulur. Uzun süredir uğramayan bir dost, akraba ya da komşu kapıda görününce söylenir; sözün sitem yanı bu seyrekliğe dayanır, sık uğrayan birine söylenirse takılma olur.
Bir seçenek çifti kurmak için: sıcak su mu, soğuk su mu. Seçeneklerin hiçbiri gerçekten sunulmaz; çift kuruluş töreni büyütür. Çift soru, sözün ciddi bir teklif olmadığını da belli eder.
Birinci çoğul istek kipindedir; ev sahibi kendini ev halkıyla birlikte anar. Kip bir öneri sunar ve karşılık bekler gibi görünür. Böylece karşılama bir kişinin değil, bütün evin karşılaması gibi duyulur.