Anlamı
1) dengi olmayan bir kimseyle evlenmek; 2) değersiz bir kimseyi üstün bir yere geçirmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bağlama göre ya dengi olmayan biriyle evlenmeyi ya da değersiz, liyakatsiz bir kimseyi hak etmediği kadar yüksek bir yere çıkarmayı anlatır. Her iki anlamın merkezinde de ters çevrilmiş değer düzeni vardır. Ayağın pabucunun başa geçirilmesi, olması gereken yerlerin karışması demektir. Bu yüzden söz, uyumsuzluk ve ölçüsüz yükseltme duygusu taşır. Özellikle statü, eşitlik, liyakat ve yerindelik meselelerinde kullanılır. Kişi ya kendine denk olmayan bir seçim yapmıştır ya da alt seviyede görülen birini başköşeye oturtmuştur. Deyimin gücü, değersiz sayılan bir unsurun en üst konuma çıkarılmasını çok çarpıcı biçimde anlatmasından gelir. Bu nedenle hem eleştirel hem de küçümseyici bir tını taşır. Değer sıralamasının altüst olduğu durumları açıkça hedef alır.
Örnek Cümleler
- O adamı yönetici yapmak ayağının pabucunu başına giymektir.
- Ayağının pabucunu başına giymek bu; on yıl fark var aralarında, nasıl anlaşırlar ki?
- Müdür o işe yaramaz adamı terfi ettirerek ayağının pabucunu başına giydirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Değer sırasının bozulmasını, denk olmayan seçimleri ve hak etmeyeni üst konuma çıkarma yanlışını anlatır. Özellikle statü, eşitlik, liyakat ve yerindelik meselelerinde kullanılır.
Çünkü aşağıya ait olan bir şeyin en üste çıkarılması, yerlerin karışmasını ve ölçüsüzlüğü çok açık biçimde gösterir.
Evet, özellikle hak etmeyen, değersiz ya da yetersiz birinin yükseltilmesi anlamında kullanıldığında doğrudan liyakat eleştirisi taşır.