Anlamı
giysilerini birbirine uygun düşüremeyen, yakıştıramayanlar için söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, giydiği kıyafetleri birbirine uyduramayan, üstüyle altı arasında uyum kuramayan kişiler için kullanılır. Görünüşte parçalar tek tek fena olmayabilir; fakat bir araya geldiklerinde uyumsuz, yakışıksız ve komik bir bütün oluştururlar. Söz giyim kuşam üzerine kuruludur; ceketle pantolonun, gömlekle ayakkabının birbirine yakışmadığı, bir parçanın ötekini gölgede bıraktığı giyinişleri hedef alır. Deyimin etkisi, alt ile üst arasındaki estetik kopukluğu çok canlı hissettirmesinden gelir. Kişinin zevk eksikliği, dikkatsizliği veya ölçüsüzlüğü hafif alaylı bir dille eleştirilir. Bu yüzden söz çoğu zaman şaka, takılma ya da eleştiri tonu taşır. Uyumun önemini, tam da uyumsuzluğu göstererek anlatır. Görünüşte bütünlüğün ne kadar belirleyici olduğunu hatırlatan halk deyimlerindendir.
Örnek Cümleler
- Ceketle pantolonu hiç uymamış, altı kaval üstü şişhane olmuş resmen.
- Kırmızı çizgili gömleği yeşil kareli pantolonla giymiş; altı kaval üstü şişhane, sokakta herkes dönüp baktı.
- Düğüne kalın yün pantolon, ipek gömlek ve spor ayakkabıyla gelmiş; altı kaval üstü şişhane.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Parçaları birbirini tutmayan kimseye yakıştırılır. Tek tek bakıldığında bir kusur görünmeyebilir; kalıp bütünün uyumunu ölçer, parçaların kendisini değil. Alt ile üst ayrımı da bunu gösterir; alay da bu tutarsızlığadır.
İkisi de eski tüfek türlerinin adıdır. Birbirine uymayan iki parçanın aynı silahta buluşması gibi düşünülür; benzetme uyumsuzluğu somut bir nesne üzerinden kurar ve akılda kalıcı kılar.
Renkte, kumaşta ya da giyimin türünde olabilir: çizgiliyle kareli, kalın yünle ince ipek, takım elbiseyle spor ayakkabı yan yana gelince söz ağza gelir. Ortak olan, parçaların aynı kişinin üstünde birbirine yakışmamasıdır.