Anlamı
ayrıcalık tanımak:
'Annem, babam çocuklar arasında hiçbir ayrıcalık gözetmezlerdi.' -A. Erhat.
Detaylı Açıklama
Ayrıcalık gözetmek deyimi, insanlar ya da durumlar arasında eşit davranmak yerine bazı kişilere daha farklı, daha avantajlı veya daha kayırıcı biçimde muamele etmek anlamına gelir. Deyim bu nedenle adalet ve eşitlik tartışmalarında önemli bir yere sahiptir. Bir ailede, okulda, kurumda ya da toplumsal duzende birine özel kolaylık sağlanması, başkasının aynı hakka ulaşamaması bu deyimle ifade edilir. Kullanımında çoğu zaman eleştiri toni vardır; çünkü ayrıcalık gözetmek, eşit davranma ilkesinin bozulduğu izlenimini verir. Bazen olumlu gibi sunulsa da genellikle kayırma, torpil ya da eşitsiz davranış algısı yaratır. Söylendiği yerde hakkaniyet beklentisi açıkça hissedilir. Halk dilinin yalın yapısı, kurum dilindeki eşitsizlik tartismalarini bu kısa ifade ile kolayca özetler. Kişi birine özel muamele gordugunde digerleri bunu fark eder ve tepki doğar. Bu nedenle deyim, adalet duygusunun zedelendiği anları belirlemek için oldukça kullanışlıdır.
Örnek Cümleler
- Öğretmen sınıfta kimseye ayrıcalık gozetmemelidir.
- Öğretmen hiçbir öğrenci arasında ayrıcalık gözetmedi, hepsine eşit davrandı.
- Annem çocuklar arasında ayrıcalık gözetmezdi, ikimize de aynı eşit mesafeyi korurdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü birine özel ve avantajlı davranilirken diğerlerinin aynı ölçüde değer görmemesi, eşitlik ve hakkaniyet sorununu doğurur.
Aile, okul, iş yeri, kamu kurumları ve insan ilişkilerinde eşit davranma beklentisinin olduğu her ortamda kullanılır.
Çünkü ayrıcalık tanımak, tarafsızlık ve eşitlik ilkesinin bozulduğu algısını oluşturur. Bir ailede, okulda, kurumda ya da toplumsal duzende birine özel kolaylık sağlanması, başkasının aynı hakka ulaşamaması bu deyimle ifade edilir.