Anlamı
sana yapılmasını istemediğin bir kötülüğün daha ağırını başkasına yapma.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, sana yapılmasını istemediğin bir kötülüğün daha ağırını başkasına yapmaman gerektiğini öğütler. Yapılan kötülüğe karşılık verirken ölçüyü aşmak, adalet değil zulüm doğurur. Söz, misillemede sınır bilmenin önemine dikkat çeker. İnsan uğradığı zararın aynısını değil, çoğu zaman daha büyüğünü verme eğiliminde olabilir; atasözü işe bunu frenleyen bir ahlak ilkesi koyar. Burada merhamet kadar ölçü duygusu da vardır. Karşılık verirken haklı bile olsan, haddi aşarsan sen de yanlış tarafa geçmiş olursun. Bu nedenle atasözü, öfke anında dengeyi korumayı ve haksızlığı büyütmemeyi öğütler. Kötülüğe kötülükle karşılık verirken bile vicdan ve adalet unutulmamalıdır. Halkın ölçü ve karşılıklılık ahlakını taşıyan uyarıcı bir sözdür.
Örnek Cümleler
- Sana yapılanın fazlasını yapma; az kaz uz kaz boyunca kaz derler.
- Haksızlığa uğradın diye daha büyüğünü yapmak doğru değildir.
- Az kaz, uz kaz, boyunca kaz derler; sen de başkasına yaptığın eziyetin bedelini ödersin.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kötülüğe karşılık verirken ölçüyü aşmama, misillemede dengeyi koruma ve başkasına daha ağır haksızlık yapmama ilkesini savunur.
Çünkü öfke insanı haksızlığı daha da büyütmeye sürükleyebilir; atasözü bu taşkınlığı sınırlandırmak ister. Yapılan kötülüğe karşılık verirken ölçüyü aşmak, adalet değil zulüm doğurur.
Adalet, karşılık verirken de ölçülü olmayı gerektirir; fazlası hak aramak değil yeni bir haksızlık üretmek ölür.