Anlamı
yaptığı kötülük karşılıksız kalmak, cezasını görememek.
Detaylı Açıklama
Ettiği yanına kalmak, yaptığı kötülük karşılıksız kalmak, cezasını görememek anlamındadır; kalıp kâr sözcüğüyle de söylenir: ettiği yanına kâr kaldı. Ettiği sözü kişinin yaptığı kötülüğü anlatır ve cümlenin öznesidir; iyelik eki o kötülüğü yapanı gösterir. Yanına kalmak ise kötülüğün kişinin yanında, bir karşılık doğurmadan durmasıdır. Kâr sözcüğü bu durumu bir kazanç gibi gösterir: kişi kötülük edip zarar görmemiştir. Olumsuz biçimi bir uyarıya ya da bir yemine dönüşebilir: bu ettiğin yanına kalmaz. Kalıp bir haksızlığa uğrayanın sitemini de taşıyabilir. Karşıtı ettiğini bulmaktır: orada kişi kötülüğünün karşılığıyla yüz yüze gelir. Bir mahkeme kararının ardından, bir aile kavgasında ya da cezasız kalan bir dolandırıcılığın anlatısında geçebilir.
Örnek Cümleler
- Yaşlı kadını dolandıran sahte görevli hiç yakalanmadı; ettiği yanına kaldı.
- Arkadaşının tezini kendi adıyla yayımlayan araştırmacı hakkındaki dosya delil yetersizliğinden kapatıldı; ettiği yanına kâr kaldı.
- Mirası kardeşlerinden kaçıran ağabeyine yaşlı annesi gözyaşları içinde seslendi: Bu ettiğin yanına kalmaz, oğlum.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ettiğini bulmak, kişinin kötü bir davranışın bedelini kendisinin ödemesidir. Ettiği yanına kalan kişi ise bu karşılıkla karşılaşmaz. İki deyim aynı ettiği sözüyle kurulur; biri karşılığın geldiğini, öteki gelmediğini anlatır.
Yanına kâr kalmak, cezasız kalmak anlamındadır; ettiği sözü düşmüştür ve kötülük cümlenin başka bir yerinde anılır: bu yalan yanına kâr kalmadı. Ettiği yanına kalmak ise yapılan kötülüğü kalıbın içinde adlandırır.
Atasözü, kimseye eziyet edip ahını almamayı öğütler; yoksa kişi yaptığı kötülüklerin cezasını ömür boyu çeker. Aheste aheste sözü cezanın yavaş yavaş geldiğini düşündürür. Ettiği yanına kalmış görünen kişi için atasözü bir uyarıdır: ona göre karşılık gecikse de gelir.