Anlamı
büyüklerin, kendilerine el uzatıp yardım etmelerini istemeye hak kazanabilmek için küçüklerin görevlerini iyi yapmaları gerekir.
Detaylı Açıklama
Baba himmet, oğul hizmet atasözü, büyükler ile küçükler arasındaki ilişkinin karşılıklı olduğunu anlatır. Küçükler, büyüklerin kendilerine el uzatıp yardım etmesini istemeye hak kazanmak istiyorlarsa önce kendi görevlerini iyi yapmalıdır. Söz iki kısa bölümden oluşur; bölümlerin her biri bir tarafa düşen işi adlandırır. Yüklemler düşmüştür; iki ad yan yana konarak ilişki birkaç sözcükle özetlenir. Atasözü yardımı istemenin hakkını görevin yerine getirilmesine bağlar. Görevin ne olduğu söylenmez: çıraklıkta işi öğrenmek, evde ev işlerine koşmak, iş yerinde verilen işi eksiksiz bitirmek olabilir. Büyüğün yardımı da para, iş, öğüt ya da kol kanat germe biçiminde gelebilir. İki taraf da yerini bildiğinde ilişki kendiliğinden işler.
Örnek Cümleler
- Çırak her sabah dükkânı ilk o açtı, usta da ona mesleğin bütün sırlarını öğretti; baba himmet, oğul hizmet.
- Babandan sermaye bekliyorsun ama tarladaki işi bile yarım bırakıyorsun; baba himmet, oğul hizmet.
- Stajyer verilen her işi titizlikle bitirdi, müdürü de onu kadroya önerdi; baba himmet, oğul hizmet.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Himmet, büyüğün küçüğe gösterdiği yardım, destek ve iyiliktir. Hizmet ise küçüğün yerine getirdiği görev ve emektir. İki sözcük ses bakımından birbirine yakındır; atasözü bu yakınlıktan yararlanarak iki tarafın payını kısaca verir.
Hayır. Baba büyüğün, oğul küçüğün yerine konmuştur. Usta ile çırak, işveren ile çalışan, yaşlı ile genç arasındaki ilişkiye de uygulanır. Ölçü aynı kalır: yardım bekleyen taraf önce kendi payına düşeni yerine getirmelidir.
Atasözüne göre küçük taraf. Büyükten yardım istemeye hak kazanmak, küçüğün görevini iyi yapmasına bağlanır. Söz büyüğün yardımını bir borç gibi değil, hak edilen bir karşılık gibi sunar; bu yüzden işini savsaklayıp destek bekleyen birine de söylenebilir.