Anlamı
küçükler büyüklerin yanında hadlerini bilmelidir.
Detaylı Açıklama
Atasözü nallanan atlarla kurbağayı karşılaştırır. Nalbandın önünde sırasını bekleyen atların arasına kurbağanın ayağını uzatması, kendini o işin bir parçası sayması demektir. Halk bunu gülünç bulur ve küçüklerin büyüklerin yanında hadlerini bilmesi gerektiğini söyler. Ölçü güç ve konum üzerinedir: işin sahibi atlardır, kurbağanın orada yapacağı bir iş yoktur. Söz, yetkisi ya da bilgisi olmadığı hâlde büyüklerin işine karışan kişiye söylenir ve doğrudan bir azar taşır. Konuşmanın ortasında araya giren birini susturmak için de kullanılır. Karşıdakini küçük düşüren bir yanı vardır; bu yüzden yumuşak bir öğüt gibi değil, sert bir sınır çizgisi gibi duyulur. Nallanmak atların işidir; kurbağanın ayağı o sıraya girmez; girmeye kalkarsa yalnız gülünç olur.
Örnek Cümleler
- Büyükler konuşurken hemen araya girme; atlar nallanırken kurbağalar ayak uzatmaz.
- Atlar nallanırken kurbağalar ayak uzatmaz; sen daha stajyersin, bu tartışmaya karışma.
- Ustaların işine karışınca hemen susturdular: atlar nallanırken kurbağalar ayak uzatmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Yapılmaması gerekeni bir olgu gibi bildirmek için. Uzatmaz denir, uzatmasın denmez; buyruk yerine geniş zaman seçilmiştir. Kip böylece davranışı yasaklamaz, olmayacak bir şey diye anar. Yasak olarak kurulsaydı söz bu kadar küçültücü olmazdı.
Nalbandın işiyle hiçbir ilgisi olmadığı için seçilmiştir. Nallanacak ayağı yoktur; sıraya girmesi gülünç olur ve sözün anlattığı haddini bilmeme durumu bu gülünç görüntüyle verilir. İki canlı arasındaki büyüklük farkı da benzetmeyi güçlendirir.
Azara daha yakındır. Karşıdakini gülünç duruma düşürerek susturur; öğütte bulunan bir yumuşaklık burada yoktur. Bu yüzden söz tartışmayı bitirebilir, ama arkasında bir kırgınlık da bırakabilir; söyleyen bunu göze almış demektir.