Atasözü

Baba Koruk (erik) Yer, Oğlunun Dişi Kamaşır Ne Demek?

Anlamı

babanın yaptığı kötü işin sıkıntısını çocuğu çeker.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, babanın yaptığı kötü bir işin sıkıntısını çocuğunun çektiğini anlatır. Söz bedensel bir duyudan yola çıkar ve onu iki kişi arasında böler: ekşiyi yiyen babadır, dişi kamaşan ise oğul. Olağan durumda tadı alan da dişi kamaşan da aynı kişidir; atasözü bu doğal bağı koparıp iki ayrı kişiye dağıtır. Suçu işleyenle bedelini ödeyenin ayrı kişiler olması sözün dayanağıdır. İki yüklem de geniş zamanla kurulmuştur; söz belli bir olayı anlatmaz, bir durumu genelleştirir. Oğul sözcüğü geçse de anlam kız çocuğunu da kapsar. Kötü işin ne olduğu söylenmez; bir borç, bir düşmanlık, bir kavga ya da kişinin arkasında bıraktığı kötü bir ün olabilir.

Örnek Cümleler

  1. Babası köyde herkesle kavgalıydı, şimdi oğluna kimse selam vermiyor; baba koruk yer, oğlunun dişi kamaşır.
  2. Babası çarşıdaki esnafa yıllarca borç takıp hiçbirini ödemediği için kimse kızına veresiye mal vermiyor; baba koruk yer, oğlunun dişi kamaşır.
  3. Babası belediyede yolsuzluğa karışınca oğlanın aynı belediyeye yaptığı iş başvurusu da geri çevrildi; baba koruk yer, oğlunun dişi kamaşır.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Olgunlaşmamış, ekşi üzümü anlatır. Böyle bir üzüm yenince ağızda buruk bir tat kalır ve dişler kamaşır. Atasözü herkesin bildiği bu duyudan yararlanarak bir aile içindeki haksızlığı anlatır.

Değiştirmez. Ham erik de koruk gibi ekşidir ve yiyenin dişini kamaştırır; iki biçim aynı görüntüyü kurar. Hangisi söylenirse söylensin sözün bildirdiği şey aynıdır: babanın yaptığı işin sıkıntısı çocuğa yansır.

Değildir. Kötü işi yapan babadır; çocuk yalnızca onun sonucuyla karşılaşır. Sözün ağırlığı da buradan gelir: bir başkasının yaptığının bedeli, hiçbir payı olmayan birine ödetilir. Çocuğun kendi davranışı bu sonuçta rol oynamaz.