Anlamı
büyüklerin çatışmasından küçükler zarar görür.
Detaylı Açıklama
Atasözü iki hayvanı ve iki konumu karşılaştırır. Atlar birbirine girer, tepişir; aralarındaki eşekler ise kavgaya hiç karışmadıkları hâlde ezilir. Söylenen şudur: büyüklerin çatışmasından küçükler zarar görür. Çatışmanın sebebi de kararı da güçlü tarafa aittir, sonucu ise aradakine dokunur. Kalıp bu yüzden haksızlığın yönünü gösterir: zarar aşağıya, kavgaya katılmayana iner. İş yerinde, siyasette ve aile içinde, güç farkının bulunduğu her yerde kurulabilir. Söz zararı gören tarafın ağzından bir yakınma olarak çıkar; olup biteni dışarıdan anlatan biri de aynı ölçüyü kullanabilir. Kavganın nasıl biteceği kalıpta söylenmez, anlatılan yalnız arada kalanın durumudur. Tepişen atlar bir süre sonra ayrılır, ezilenin zararı ise yerinde kalır. Büyük balık küçük balığı yutar atasözünde güçlü doğrudan saldırır; burada ise ezilme kavganın yan etkisidir.
Örnek Cümleler
- Yönetim çekişince faturayı çalışanlar ödedi; atlar tepişir, arada eşekler ezilir.
- İki patron kavga etti, işi biz çıraklar çektik; atlar tepişir arada eşekler ezilir.
- İki holdingin kavgasında küçük tedarikçiler battı; atlar tepişir, arada eşekler ezilir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Yoktur. Kalıbın anlattığı şey tam da budur: kavgayı çıkaran da yürüten de güçlü taraftır, aradaki ise yalnız orada bulunduğu için zarar görür. Kusur aranmadığı için söz bir yakınma gibi duyulur.
At, gücü ve konumu olan tarafı karşılar; eşek ise aralarında kalan, sözü geçmeyen tarafı. İki hayvanın büyüklük farkı, taraflar arasındaki güç farkının yerini tutar; eşek kavganın tarafı değil, yalnız orada bulunanıdır.
Ezilenlerin yerini tek sözcükle verir. Eşekler kavganın tarafı değildir; ikisinin ortasında kaldıkları için zarar görürler. Sözcük çıkarılsaydı onlar da kavgaya karışmış sayılabilirdi. Ezilir yükleminin edilgen olması da bir şey yapmadıklarını pekiştirir.