Atasözü

Baba Malı Tez Tükenir, Evlat Gerek Kazana Ne Demek?

Anlamı

kendini bilen, yaşama sorumluluğu duyan akıllı evladın gerçek malı, kendisinin kazandığı maldır.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, akıllı ve sorumluluk sahibi bir evladın asıl malının kendi kazandığı mal olduğunu anlatır. İlk parça babadan kalan malın çabuk tükendiğini söyler; ikinci parça öğüdü verir: evladın kendisinin kazanması gerekir. Öğüdün muhatabı kendini bilen, yaşamının sorumluluğunu duyan evlattır. Atasözü mirası kötülemez, onu küçümsemez de; yalnız ona dayanarak yaşamanın uzun sürmeyeceğini hatırlatır. Evlat sözcüğü kız ya da erkek, her çocuğu kapsar. Kazancın nasıl sağlanacağı söylenmez; bir zanaat, bir meslek, bir ticaret ya da tarla başında dökülen ter olabilir. Söz, mirasa kavuşmuş ya da kavuşacak olan birine, çalışmayı bırakmaması için söylenebilir. Bir babanın oğluna öğüt verirken kendi ağzından söylemesi de mümkündür.

Örnek Cümleler

  1. Babasından kalan dükkânı iki yılda batırdı, şimdi başkasının yanında çalışıyor; baba malı tez tükenir, evlat gerek kazana.
  2. Miras payına güvenip üniversiteyi bırakma; baba malı tez tükenir, evlat gerek kazana.
  3. Kardeşler babalarının tarlalarını satıp paylaştı, en küçükleri parasıyla kendi atölyesini kurdu; baba malı tez tükenir, evlat gerek kazana.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Çabukluğu bildirir; tez tükenir, çabuk biter demektir. Aynı sözcük tez elden, tez canlı gibi söyleyişlerde de geçer. Atasözü malın ne kadar sürede biteceğini ölçmez, yalnız bitişin çabuk geldiğini söyler.

İstek kipiyle kurulmuştur: evlat kazansın, kazanmalı anlamı taşır. Önündeki gerek sözcüğü bu isteği bir zorunluluğa çevirir. Böylece atasözünün ikinci parçası bir gözlem olmaktan çıkar, açık bir öğüde dönüşür.

İki atasözü de mirasa güvenmek yerine kazanmayı öğütler. Bu atasözü babadan kalanın çabuk tükendiğini açıkça anar ve evladı özne yapar; öteki doğrudan dinleyene seslenir: kendin kazanmak gerek. Anlamca birbirine çok yakındırlar.