Anlamı
ailenin yaşamı sürüp gitmek.
Detaylı Açıklama
Bacası tütmek, ailenin yaşamının sürüp gitmesidir. Söz bir evin bacasından yükselen dumanı ailenin varlığına bağlar. Kalıp belli bir ailenin evinden söz eder; iyelik eki evin kime ait olduğunu gösterir: bacamız, bacası. Bir ailenin dağılmadan, evini ve ocağını koruyarak yaşamayı sürdürmesi bu sözle anlatılır. Söz hâlâ, yine gibi süreklilik bildiren sözcüklerle birlikte de kurulabilir: bacası hâlâ tütüyor. Kalıp geniş zamanla da, şimdiki zamanla da kurulur: bacası tüter, bacası tütüyor. Geçim sıkıntısı içinde de olsa evin ayakta kalması, kalıbın taşıdığı anlamın özüdür. Söz dışarıdan bakan bir komşunun, bir akrabanın ağzından da, ailenin kendi üyesinden de duyulabilir. Şükür bildiren cümlelerde de yer alabilir: kazancımız az ama bacamız tütüyor.
Örnek Cümleler
- Babaları ölünce herkes dağılacaklarını sandı, ama annelerinin emeğiyle evin bacası tütmeye devam etti.
- Köyde yalnız üç evin bacası tütüyor, öteki aileler yıllar önce şehre göçtü.
- Dükkânın kazancı az ama helal; şükür, dört kişilik ailemizin bacası tütüyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Evin içinde yaşamın sürdüğünü anlatır. Ocak yanıyorsa evde insanlar vardır, yemek pişer, soba ısıtır; duman bunun dışarıdan, uzaktan bile görülen işaretidir. Söz bu görüntüyü ailenin varlığını sürdürmesine uygular.
Bacası tütmez olmaktır. O kalıp ailenin dağılmasını ya da işinin bozulmasını anlatır. İki söz aynı görüntüden yola çıkar: biri dumanın sürmesiyle yaşamın devamını, öteki dumanın kesilmesiyle bu devamın bitişini bildirir.
Bir yakının ölümü, uzun bir yoksulluk ya da göçün ardından ailenin yeniden toparlandığı anlatılırken kurulabilir. Bir köyde ya da mahallede hâlâ oturulan evleri anmak için de kullanılabilir. Soru biçiminde de kurulur: o evin bacası hâlâ tütüyor mu?