Deyim

Balta Vurmak Ne Demek?

Anlamı

balta ile kesmek, parçalamak:
'Sakın kesme, yaş ağaca balta vuran el onmaz.' -M. E. Yurdakul.

Detaylı Açıklama

Balta vurmak, balta ile kesmek, parçalamaktır. Kalıp somut bir işi anlatır: bir ağacı devirmek, bir kütüğü yarmak, odun kırmak ya da bir tahtayı parçalamak. Kalıbın öznesi baltayı kullanan kişidir; baltanın vurulduğu şey yönelme ekiyle anılır: ağaca balta vurmak, kapıya balta vurmak. Söz ormancılıkta, köy işlerinde, kış hazırlığında ya da yıkım işlerinde geçebilir. Balta vurulan şey kesilir, yarılır ya da kırılır; iş bitince geriye odun, kütük ya da tahta parçaları kalır. Kalıp bir kez vurmayı da, art arda vurarak kesmeyi de anlatabilir. Vurmak fiili hareketin sertliğini, baltanın ağırlığıyla inişini duyurur. Kalıp bir yapıyı ya da bir eşyayı parçalamak için de kurulabilir: kapıya balta vurup içeri girdiler.

Örnek Cümleler

  1. Kış yaklaşınca babam bahçedeki kuru kütüklere balta vurup ocak için odun hazırladı.
  2. İtfaiyeciler kilitli kapıya balta vurarak içeri girdiler ve dumanın içinden yaşlı adamı çıkardılar.
  3. Köylüler yüz yıllık çınara balta vurulmasına karşı çıktı, belediye de yol planını değiştirdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Sakın kesme, yaş ağaca balta vuran el onmaz dizesi canlı bir ağacı kesmeyi yasaklar gibidir. Dize onu kesenin iflah olmayacağını söyler ve ağaca saygıyı öğütler. Kalıp burada bir uyarının içinde, kınanan bir eylemin adı olarak yer alır.

Anlamca yakındır, ama balta vurmak aracı ve hareketi birlikte anar. Kesmek her türlü aletle yapılabilir; balta vurmak ise ağır bir baltanın sertçe indirilmesini gösterir. Söz bu yüzden kalın bir gövde, bir kütük ya da sağlam bir kapı için uygun düşer.

Kuru ağaç, kütük ya da devrilmiş gövde yakacak için kesilir. Yaş ağaç ise yaşayan, meyve ya da gölge veren ağaçtır. Yurdakul'un dizesi balta vurmanın kendisini değil, yaşayan ağaca balta vurmayı kınar; ayrım dizenin içinden duyulur.