Anlamı
tkz. 'beni dinle' anlamında kullanılan bir seslenme ve gözdağı sözü: Bana bak, karışmam sonra!
Detaylı Açıklama
Bana bak, teklifsiz konuşmada beni dinle anlamında kullanılan bir seslenme ve gözdağı sözüdür. Konuşan, karşısındakinin dikkatini kendine çeker ve ardından söyleyeceği sözün ağırlığını önceden duyurur. Söz iki işi birlikte görür: bir yandan seslenir, öte yandan uyarır. Ardından gelen cümle bir tehdit, bir yasak ya da bir şart olabilir: bana bak, karışmam sonra! Kalıp bir anne ile çocuk, iki arkadaş, bir usta ile çırak ya da iki rakip arasında duyulabilir. Söz kısa ve sert bir tonla söylenir; cümlenin başında yer alır ve ünlemle biter. Teklifsiz bir söz olduğu için resmî bir ortamda ya da büyüklere karşı kullanılması kaba kaçabilir. Gözdağı yönü, sözün arkasından gelecek yaptırımı sezdirmesinden gelir. Çoğul biçimi de kurulur: bana bakın, bu iş böyle olmaz!
Örnek Cümleler
- Bana bak! Bir daha kardeşine el kaldırırsan babana söylerim, haberin olsun.
- Usta tezgâhtan başını kaldırdı: "Bana bak! Bu makineye bir daha izinsiz dokunursan kapının önünü bulursun."
- Bana bak! Bu gece saat onda evde olacaksın evlat, yoksa arabanın anahtarını unut.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bakmak burada gözle görmekten çok dikkat vermeyi anlatır. Konuşan karşısındakinin başka bir şeyle uğraşmasını durdurur, onu kendine yöneltir. Söz, ardından gelecek sözün önemli ve ciddi olduğunu bu çağrıyla haber verir.
Sözün ardından bir uyarı ya da tehdit gelebilir. Konuşan, söyleyeceğine uyulmazsa bir yaptırım olacağını sezdirir. Kısa, sert söyleyiş ve ünlem bu havayı güçlendirir; dinleyen sözün şaka olmadığını anlar.
Değildir. Bana bakar mısın kibar bir seslenmedir; birinin dikkatini çekmek, bir şey sormak ya da istemek için kullanılır. Bana bak ise buyruk kipindedir ve ardından gelecek sert sözü haber verir. İkisinin tonu ve işlevi farklıdır.