Deyim

Baş Edememek Ne Demek?

Anlamı

1) gücü yetmemek; 2) engel olamamak.

Detaylı Açıklama

Baş edememek iki anlamda kullanılır: gücü yetmemek ve engel olamamak. Birinci anlamda kişi bir işin, bir sorunun ya da bir rakibin altından kalkamaz. İkinci anlamda bir şeyin olmasını, bir davranışın sürmesini durduramaz. Kalıbın öznesi güçsüz kalan kişidir; karşısındaki ile edatıyla anılır: yaramaz çocuklarla baş edemiyor. Söz bir çaresizliği anlatır ve bir yakınma tonu taşıyabilir. Karşıdaki bir kişi, bir hayvan, bir hastalık, bir iş yükü ya da bir alışkanlık olabilir. Baş etmek kalıbının olumsuz biçimidir; olumlu biçim gücü yetmeyi ve başarıyı anlatır. Yenilginin kalıcı olup olmadığı sözde yer almaz; söz yalnız o anki durumu bildirir. Hangi anlamın kastedildiği, kişinin bir şeyi yenmeye mi yoksa durdurmaya mı çalıştığından anlaşılır.

Örnek Cümleler

  1. Yaşlı kadın bahçedeki işlerle artık baş edemiyor, oğlundan yardım istedi.
  2. Öğretmen sınıftaki gürültüyle bir türlü baş edemeyince yardım için müdürü çağırdı.
  3. Sigarayı bırakmaya çalıştı, ama akşamları gelen istekle bir türlü baş edemedi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

İkisi de olabilir. Kişi bir işe gücü yetmediği için baş edemeyebilir; yıllarca taşıdığı bir yük de onu yormuş olabilir. Kalıp sebebi söylemez, yalnız sonucu, kişinin karşısındakine yenik düştüğünü bildirir.

Baş edememek, baş etmek kalıbının olumsuzudur. Baş etmek gücü yetmeyi ve başarı kazanmayı anlatır. İki kalıp aynı mücadelenin iki sonucunu gösterir: biri üstesinden gelmeyi, öteki altında kalmayı.

Her zaman değil. Kişi o an baş edemediğini söyler, ama bu bir yardım isteğinin, bir yöntem değiştirmenin başlangıcı olabilir. Söz gücün o an yetmediğini bildirir; ardından yeni bir çaba gelebilir.