Deyim

Başına Geçirmek Ne Demek?

Anlamı

1) başına giymek: Şapkasını başına geçirdi. 2) bir şeyi öfke ile birisinin başına vurmak: Şimdi tencereyi başına geçiririm!

Detaylı Açıklama

Başına geçirmek iki anlamda kullanılır. Birincisi bir şeyi başına giymektir: şapkasını başına geçirdi. İkincisi bir şeyi öfkeyle birinin başına vurmaktır: şimdi tencereyi başına geçiririm! Birinci anlam gündelik bir hareketi anlatır; şapka, bere, kasket ya da başlık başa geçirilir. İkinci anlam bir öfke patlamasını, kimi zaman da gerçekleşmeyen bir tehdidi anlatır. Bu anlamda söz bir abartı taşıyabilir; konuşan kızgınlığını dile getirir, ama sözü eyleme dönüşmeyebilir; tehdit havada kalır. Geçirmek fiili iki anlamda da bir şeyin başın üstüne gelmesini, başı sarmasını anlatır. Birinci anlamda öznenin kendi başı, ikinci anlamda başka birinin başı söz konusudur. Hangi anlamın kastedildiği cümlenin tonundan ve nesneden anlaşılır.

Örnek Cümleler

  1. Dışarıda kar yağmaya başlayınca yün beresini başına geçirip yola çıktı.
  2. Oğlu yine tabakları kırınca annesi öfkeyle bağırdı: "Şimdi şu tencereyi başına geçiririm!"
  3. Kavgada öfkesine hâkim olamayan adam elindeki sandalyeyi rakibinin başına geçirdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Gerçek bir vuruşu da anlatabilir, bir tehdidi de. Kavgada elindeki sandalyeyi rakibinin başına geçiren kişi vuruşu gerçekten yapmıştır; öfkeli bir annenin sözü ise bir gözdağıdır. Ayrımı cümlenin zamanı ve bağlamı yapar.

İki anlamda da bir şey başın üstüne gelir ve onu sarar. Şapka başa oturur, fırlatılan tencere de başa iner. Fiil aynı hareketi, biri sakin, öteki öfkeli iki sahnede adlandırır.

Birinci anlamda şapka, bere, kasket, başlık ya da kukuleta gibi giyilecek şeylerle kurulur. İkinci anlamda ise tencere, sandalye, vazo ya da elde bulunan herhangi bir nesne başa geçirilebilir.