Anlamı
arsız hiçbir şeyden utanmadığı için elbise diye çul da giyse salına salına gezer.
Detaylı Açıklama
Arsız neden arlanır, çul da giyer sallanır atasözü, arsızın hiçbir şeyden utanmadığını, elbise diye çul giyse bile salına salına gezeceğini anlatır. Sözün ilk yarısı bir soru gibidir: arsız neden arlansın? İkinci yarısı da karşılığını verir; utanma duygusu olmayan kimse üstündeki çulla bile rahatça dolaşır. Çul, hayvan örtüsü olarak kullanılan kaba dokumadır, giyilecek bir şey sayılmaz. Başkasının utanacağı bir görüntü arsız için sıkıntı yaratmaz. Atasözü bu yüzden kılığı değil, utanma duygusunun yokluğunu konu edinir. Söz, o kimsenin davranışını yadırgayan biri tarafından kurulur. Utanmanın davranışı sınırladığı, arsızda ise böyle bir sınır bulunmadığı bildirilir. Kalıbın uyaklı kuruluşu da sözü akılda kalıcı kılar ve iki yarısını birbirine bağlar.
Örnek Cümleler
- Yaptığından utanmak yerine övünüyor; arsız neden arlanır, çul da giyer sallanır.
- Herkes yüzüne söyledi, umursamadı bile; arsız neden arlanır, çul da giyer sallanır.
- Mahcup olacağına ortalıkta caka satıyor; arsız neden arlanır, çul da giyer sallanır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İlk yarı soru biçimindedir, ikincisi ona örnek verir. Soru cevap beklemez; karşılığını kendi içinde taşır. Arlanır ile sallanır ses bakımından eşlenmiştir; ikisi birbirini çağırır, bağ sesle kurulur.
Çul en aşırı örnektir; başkası için utanç sebebi olacak bir görüntüdür. Da bağlacı abartıyı kurar: çulu bile giyer demektir. Sınır böylece en uca çekilmiş olur; arsız yine de rahattır.
Huyu konu eder. Çul yalnızca örnektir; asıl anlatılan, utanma duygusunun bulunmamasıdır. Kılığı düzgün olan bir kimse için de bu söz kurulabilir, çünkü ölçü giysi değil, utanmadan davranmaktır.